kritiken hemeroteka

7.355 kritika

Azken kritikak

« | »

Baina ez lukete han egon behar / Asier Osinalde / Erein, 2017

Oihartzun kateak Mikel Ayerbe / Berria, 2017-07-02

Iban Zalduak ipuin bildumak eta ipuin liburuak bereizi izan ditu. Hori horrela, ipuin bildumak ez bezala, ipuin liburuak “batasun edo intentzio orokor bat” izango luke. Eta hein handi batean, hori gertatzen zaio Asier Osinaldek aurkeztu berri duen Baina ez lukete han egon behar ipuin liburuari, hau da, ipuinak autonomikoki beregainak izanik ere, euren artean sare moduko hariak ehuntzen direla, eta, ondorioz, ipuinetik ipuinera oihartzun kateak hedatzen direla. Horrek ez du esan nahi, inolaz ere, molde berdineko ipuinek osatzen dutenik liburua; are, eite eta estilo askotariko hamabi ipuin biltzen dira liburuan. Baina esan bezala, ipuinen atzean bada halako giro bateratzaile moduko bat, beste hainbat elementuk indartzen dutena.

Lehendabiziko ipuina Liverpooleko Irish taberna batean kokatzen da, eta, hastapenetik, ipuin liburuaren zenbait koordenada erakusten ditu. Izan ere, une zehatz horretan han egon behar ez luketen pertsonaia bi agertzen dira ipuinean, elkarren antzik izan gabe argazki batean bat eginda geratuko direnak. Eta amaierako ipuinak lehenengoaren negatibo gisara funtzionatzen du, Ibar alegiazko herrian kokatuta egonagatik, berriro ere Irish taberna batean argazki baten bueltan bat egingo dutelako beste bi protagonistek. Horrenbestez, azken ipuinarekin biribiltasun bat lortu nahi izan du egileak, hasitakoa taxuz ixteko ahalegina nabari da, eta hastapen koordenadak errepikatu egingo dira azken ipuinean. Objektuek ere berebiziko garrantzia baitute ipuin liburu osoan: argazkiek, zilarrezko txanponak, ispiluek, orraziak edota begiek (eta begiradek), besteak beste.

Eta aipatu bi ipuin horien artean, beste hamar. Batzuk atzerrian lekututa, hala nola, Buenos Airesen, Friburgon edota Florentzian, eta espazioari ere nolabaiteko batasuna emateko, aurrez aipatu den fikziozko Ibar herrian beste asko. Ipuin gehienetako pertsonaiek edo, hobeki esan, pertsonaien genealogiek ere bat egiten dute, eta, horrela, kasuren batean baino gehiagotan aitonen ilobak izango dira protagonista. Beste zenbaitetan, bigarren edo hirugarren mailako pertsonaia protagonista bihurtuko da ondorengo ipuin batean. Baina badira bestelako oihartzunak ere, estiloari lotuagoak nahi bada eta ez hain agerikoak, sotilagoak. Eta halere, oihartzunak oihartzun eta batasunak batasun, molde askotariko ipuinak aurkeztu ditu Osinaldek: bigarren pertsonan idatzitako ipuinak, egunkari gisa osaturikoa, gutunek garrantzia berezia bereganatzen duten besteren bat, orainaldian zein lehenaldian kokaturikoak… Eta pertsonaien izaera eta nolakotasunari dagokionez ere antzekoa aipatu behar: bizkartzaina, tabernaria, bikote jubilatua, Erasmus ikaslea, futbolaria, idazlea…

Zenbait ipuinetan amaierako ezustea edota efektismo nahia nagusitzen da, batzuetan agerikoegi agian, eta ipuinaren garapena horretara lerrokatzen da (adibidez, Bederatzi pauso; Beste norbaiten begiak edota Barkatu, maitea, baina… ipuinetan). Aldiz, gainerako ipuinetan esango nuke atmosfera zehatzak sortzeko ahalegina egiten duela Osinaldek. Pertsonaiak konfort eremutik at kokatzen dira ia gehienetan, eta itxuraldatze zein antzaldatze horretan ipuinaren giroa inposatzen da, irakurle honi lorpen handiena iruditu zaiona.

Azken kritikak

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Alex Uriarte

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Estibalitz Ezkerra

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Igor Estankona

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak