kritiken hemeroteka

7.224 kritika

Azken kritikak

« | »

Bost idazle Hasier Etxeberriarekin berbetan / Hasier Etxeberria / Alberdania, 2002

Galdera-erantzunen ekarpena Amagoia Iban / Euskaldunon Egunkaria, 2002-09-14

Kale egiteko beldur handirik gabe esan dezakegu Hasier Etxeberriak elkarrizketa batzuk egin eta irakurri dituela, liburu honetako bost idazleak elkarrizketatu aurretik. Xume askoa da arrazoia: norbaitengana bere barruak neurri batean agertu ditzan eskatuz zoazenean, norbait horren gaineko zenbat eta gehiago jakin, orduan eta galdera zehatzagoak eta argigarriagoak egiteko (eta erantzunak jasotzeko) aukera izan dezakezu. Eta elkarrizketa liburu bat da, bistan da, Bost idazle hau. Nork-zer-non-noiz-zergatik formulatik abiatua delako eta elkarrizketaren formula erabiltzen duelako, hasteko. Horregatik iruditu zaigu, azken urteotan hamaika elkarrizketa eta idazkitan Bernardo Atxagari, Koldo Izagirreri, Anjel Lertxundiri, Ramon Saizarbitoriari eta Joseba Sarrionandiari usaindu-edo dizkiogun zenbait barne kezken bilduma irakurri dugula, bost idazleon erantzunak aletzean. Kezka horiek lehendik ezagutzen ez dituenak, berriz, aurrekari, inguru eta egoera jakin batzuetan hazi eta bizi diren idazle boskote batek urteetan eraiki duen diskurtso sozial, politiko, kultural eta pertsonalaren gaur egungo azalpena aurkituko du Bost idazle honetan. Lan handia hartu dute, zinez, elkarrizketatzaileak eta elkarrizketatuek, eta eskertzekoa da, gurean gutxitan egiten baitira halakoak zoritxarrez.

Autopsia eta erraiak

Nahiago izan du Hasier Etxeberriak sortzaile bakoitzaren obraren banan-banako autopsia beharrean, sortzaile horiek euskal kulturaren eta herriaren autopsia egin, eta euren lana agerian utzitako erraietan koka dezaten; eta horrexek hartu ditu testuan orrialde gehienak, bakoitzaren obraren zertzeladak guztiz ezabatuta geratu ez diren arren. Idazlea-komunitatea binomioak nabari hartzen duela tokia liburuan, alegia, eta horretan sakondu nahia ere igartzen zaiola Elgoibarren sortutakoari. Izan ere, iruditu zaigu, elkarrizketatzailea kazetaria izateaz gain idazlea ere badenez, bera ere bere barne kezken abanikoa zabalduz joan zaigula, bere buruhausteak bost sortzaile miretsiekin konpartituz. Liburuaren hitzaurrean idatziriko hitzotan, zehaztasun osoz adierazten du Etxeberriak bere planteamendua: “Bakoitzari egindako elkarrizketa luze, bakar eta nekagarri batean laburbildu nahi izan dira nire jakin-mina eta euren bosten esan-gogoa. Metodo zurruna, akaso, baina horixe erabili dugu. Hitz eginikoen artean, enbor nagusia literatura dukezu. Ez bakarra, hala ere”.

Galdetegi mistoa

Helburua lortu ahal izateko, galdetegi mistoa erabili du Hasier Etxeberriak. Batetik, egile bakoitzaren ibilbideari egokitutako galderak prestatu ditu. Eta, bestetik, badira bost idazleei errepikatu dizkien galderak ere: literaturara hurbiltzeko nondik norakoak; literatura euskaraz egiteko erabakiaren jatorria; euren jardunari azken (eta datozen) hamarkadetako euskal gizartean aurkitu dioten zentzua; euren sortzaile jardunak eguneroko beste jardun batzuekin duen lotura; gure literaturaren egoera eta etorkizuna… Aspalditik nabarmentzen diren sortzaile batzuen soslaia eguneratzen digu, neurri batean, Etxeberriaren elkarrizketa liburu honek.

Aukera eder bat ere bada, gainera, euskal literaturako bost izen garrantzitsu hauen ibilbidean faktore komunak ezagutzeko. Idaztea eta euskararen hedapena ahalbidetzea, bostek izan zuten kezka hastapenetatik. Sintomatikoa da, halaber, elizak euren heziketan izandako eragina. Eta norbere eta besteren lanak plazaratzeko guztiek erakutsi duten grina. Eta idazteko beharra, nola ez, beren ahotsa eraikitzeko grina.

Liburu honetako bost idazle protagonisten hitzek, finean, literaturaz kanpoko eta barruko kezken zerrendatxo arrazoitu bat proposatzen digute. Bide batez, euren obraren eta euren diskurtsoaren artean dauden paralelismoak eta ez paralelismoak agertzen dizkigute. Irakurleoi, berriz, gure liburu eta egile maiteenen eta gure mamuen arteko loturetan arakatzeko aukera ematen digu. Esan dugu: halako lan gehiago behar dugu.

Azken kritikak

Winston
Martin Etxeberria

Aiora Sampedro

Laranja mekanikoa
Anthony Burgess

Joannes Jauregi

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

Amaia Alvarez Uria

Aingurak eta arrangurak
Josu Jimenez Maia

Alex Uriarte

Larrutik ordaindua
Joseba Lozano

Iratxe Esparza

Amek ez dute
Katixa Agirre

Hasier Rekondo

Rosa itzuli da
Pako Aristi

Javier Rojo

Ostadarrak lurra ukitzen duen lekua
Edorta Jimenez

Peru Iparragirre

Winston
Martin Etxeberria

Javier Rojo

Berriro itzuliko balitz
Xabier Etxeberria

Joannes Jauregi

Aldi baterako
Manu Lopez Gaseni

Igor Estankona

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Igor Estankona

Duvoisin kapitainaren malura
Kepa Altonaga

Javier Rojo

Aingurak eta arrangurak
Josu Jimenez Maia

Aitor Francos

Artxiboa

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Hedabideak