kritiken hemeroteka

7.044 kritika

Azken kritikak

« | »

Mussche / Kirmen Uribe / Susa, 2012

Mussche Jon Kortazar / El Correo, 2012-12-22

Hainbeste laudaturiko Bilbao-New York-Bilbao nobelaren ondoren, Kirmen Uribek argitaratzen duen bigarren kontakizunaren izenburua dugu Mussche. Robert Mussche izeneko pertsonaia belgikar baten bizitzan oinarriturik, pertsonak eman dio izena liburuari.

2012ko azaroaren 2lean jaso nuen, Gorka Arresek, Susa argitaletxeko buruak, bidalita nobelaren pdfa. Nire Ipadeko Ebookean sartu nuen, eta hasi nintzen irakurtzen, baina ez nintzen eroso sentitzen eta bertan behera utzi nuen irakurketa, paperezko kopiaren zain.

2102ko azaroaren 28an Kirmen Uribek berak, Ander Lipusek eta Miren Gaztañagak nobelaren irakurketa aurkeztu zuten Bilboko Kafe Antzokian. Giroa hotza egin bazitzaidan ere, Ander Lipusen ahotsaren sakontasuna gozatuz at, testuak zuen erritmoa oso deigarria egin zitzaidan irakurketak aurrera egin ahala. Ez du herri ahozkotasunarekin loturarik, ez, baina esaldiak ur beherak bezala egiten du irrist, dantza egiten du irakurlearen begi-belarrietan. Ahots mamitsua dago testu guztiaren barnean hari guztiak ehuntzen, eta nobelako azken esaldiak adierazi duenez: “bihotzeko lagun bati”, 2011n desagerturiko Aitzol Aramaiori hitz egingo balio bezala jarraitzen du testuak ahotsaren aitorpen kutsua mantenduz.

2012ko abenduaren 4an hasi nuen irakurketa. Ezin da bat-batean aurreko nobela ahaztu Mussche irakurtzeko orduan. Orrialdeetan ageri dira aurrekoan landuriko zenbait teknika nagusi: zatikako kontaketa; egituran loturak egitearena (Euskal Herriko haurrak, Robert Musscheren historia, beste hirugarren istorio bat, batez ere lehen kapituluetan); zatien arteko lotura; ipuina ipuinaren barnean kontatzearena; historia nagusiak pertsonen historia txikian duen garrantzia (136-137 orrietan, eta orobat liburu osoan); errealitatea eta fikzioa nahasteko tasuna (99 eta 187 orrietan); hizkuntza txikietan idaztearen zama eta poza; prosa metafora poetikoz lotzearena (“Poesiarik gabe hankamotz geratzen da zientzia” 47. or; baina baita ere “tiraka mandoek arrantzaleen sareari bezala”), liburua Roberten hilobi gisa aurkeztea; errepikapenak: “zenbait gauza ez dira sekulan ahazten” lelo moduan; agian, irakurleari jarritako laxoren bat: Carmen aitarekin lotzen denekoa lehen kapituluan, adibidez; ideologia desberdinekoek elkar onartzea; eta argazkiaren nagusitasuna; narrazioari buruzko hausnarketa, nahiz eta orain mingots agertu “egile burges horiek idatzitako estilo ariketa arin hauekin”.

2012ko abenduaren 9an artikulutxo hau idazten ari naizen artean, pentsatzen dut Mussche aurrekoa baino kontaketa tradizionalagoa dela, datak ongi mantenduak (bateren bat akats txikiz agerturik omen dago) paragrafoaren lehen momentuan irakurketa gidatzeko mugarri gisa, ez dago abangoardiaren agerpen argirik. Erich Hackelen Adios a Sidonie gogoangarria ekarri dut inoiz aurrekari gisa, batez ere dokumentazio lana handia egin delako, baina nobelagile austriarra baino sentimenduz hornituagoa dago nobela hau. Ez dut uste Robert Musscheren heriotza unea nobelagile austriarrak horrela kontatuko zukeenik. Baina errealitatera hurbiltzeko ahalegina handia egin da, eta Bilbao-New York-Bilbaorekin elkartuz ez dirudi lana hemen txikiagoa izan denik, nahiz eta bilduagoa eta tradizionalagoa, liburuetara eta Mussche sendiaren artxibategira mugatua batez ere, eta hurbilketa horren adibide handia da azalerako erabili den benetako argazkia, testuan zehar (101. or.) komentatu egiten dena. Zentzu horretan sentimenduen harilkatzeak, Carmenek azken pasarteetan egiten dituen aurkikuntza sareak, puntu berezia eman dio liburuari. Ez dut ongi justifikatua ikusi Aitzol Aramaiori egindako azken pasarteko aipua, nobelaren zentzua azaltzeko ez bada, behintzat. Hau da heroi galdu baten historia kontatu nahi da, “mundua aldatzeko modua” aurkitu nahi zuen Robert Musscheren historia.

Azken kritikak

Erreka haizea
Sonia González

Aiora Sampedro

Bakartasunaz bi hitz
Filipe Bidart

Aritz Galarraga

Pelegrinak
J.E. Urrutia Capeau

Hasier Rekondo

Errukiaren saria
Iñaki Irazu

Alex Uriarte Atxikallende

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Estibalitz Ezkerra

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Mikel Asurmendi

Zuloa
Xabier Gantzarain

Peru Iparragirre

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Ibon Egaña

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Javier Rojo

Gerra txikia
Lander Garro

Roberto Moso

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Amaia Alvarez Uria

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

Joannes Jauregi

Epailea eta haren borreroa
Friedrich Dürrenmatt

Aiora Sampedro

Bioklik
Asel Luzarraga

Iratxe Esparza

Artxiboa

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Hedabideak