kritiken hemeroteka

7.336 kritika

Azken kritikak

« | »

Obabakoak / Bernardo Atxaga / Erein 1988

Obabako monstruoak Iñaki Uria / Egin, 1981-08-23

Bernardo Atxagaren Obabakoak ipuin liburua irakurri eta, Aleph batean bezalaxe, pasadizu, leku, pertsonaia, galdera etiko eta erantzun literario ugari ikusi izanaren inpresioa geratzen zaio irakurleari.

Zirko batean bezala monstruoak erakusten dizkigu egileak alde batetik, eta fantasia eta denborapasak bestetik. Bi zatitan banatuta dago ikuskizuna. Aintzinako Obaba bati buruz diharduten ipuinak batean eta Azken hitzaren bila izeneko errekreazioa osatzen dutenak bestean. Azken hitzaren bila delako bidaia literarioak, Obabarako bidean eta Obaban gertatu arren, literatur errekreazioz osatutako mosaikoa izanik ere apenas marrazten du Obaba literaturari atxekirik ez bada behintzat.

Egunkari bateko kolumna batek, Aleph batek ez bezala ez du “unibertso osoa”, “dena” ikusten usten bere espazio laburrean. Horregatik helduko diot Atxagaren liburuak behin eta berriro darabilen gai bati, Obabako munstroen gaiari. Gaian sarturik, lehendabiziko ipuinean zera galdetzen dio Matiasek Camilo Lizardiri: “Basurde zuria il al nezaque?”. Basurde zuria, jendea hiltzen ari den monstruoa, Matiasen semea da, Javier. Aita semeak hil egingo dira elkarren arteko borrokan. Camilo Lizardi berak, dilema moral horren aurrean erabakirik ez zeukan erretore jaun berberak errematatuko du Javier.

XIX-XX. mende arteko mugan eta herritik urrun dagoen baserri batean kokatu du egileak bigarren monstruoaren bizitza. Jose Francisco izena du Jose eta Francisco anaiek sortu zuten seme-monstruoak: gor-mutua izaki, indarra da mutil indartsu honen espresiobide bakarra. Etxekoak eta herrikoak izutuko dituen indarkeria darabilen seme-monstruoa agertu zaigu berriro ere. Ipuin honetan, etxea gainbehera etorri ondoren, Jose Franciscok Joxe bere aita hil ondoren, seme-monstruoa hiltzea erabakiko du honen aita ere baden Franciscok. Atxagaren ahozko literatur estilo gozoak eta narratzailearen ikuspuntuak inozentziaz eta objetibitatez jantzi badituzte ere ipuin hauek, finean Euskal Herri mitikoaren hondoratzea eta euskal semeen monstruosidadea agertzen zaizkigu liburuan konstante gisara. Indarkeria agertzen zaigu bere gordinean ziorik eta zergatik agertu gabe gaur egungo komunikabide gehienek “euskal arazoa” ikutzen duten modu berean.Ez diot pertsonaia negatiborik ez denik agertu behar literatur obra batean. Diodana da pertsonaia positiborik ez aurkezteak, nekazari-artzai gizartearen “denuntzia” modu hau egiteak, egilearen predikua pesimista bihurtzen dutela eta ez diotela batere laguntzen Obaba berri baten eraikitzeari. “Hamaika hitz Villamedianako herriaren ohoretan, eta bat gehiago” ipuinean beste monstruo bat agertzen zaigu: enano kulto bat Gaztelako nekazari eta artzai herri batean. Kontalari-idazleak enano kultoarenganako laguntasuna eta sinpatia agertuko ditu aurreko monstruekiko ez bezala. Intelektual indibidualista lagun egiten du indarra darabilen herriko semea ez bezala.

.

Azken kritikak

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Aiora Sampedro

Bihotza nora, zu hara
Susanna Tamaro

Joannes Jauregi

Atzerrian
Nerea Balda

Ibon Egaña

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Javier Rojo

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Amaia Alvarez Uria

Ez dadila eguzkia sartu
Martin Etxeberria / Xabier Etxeberria

Amaia Serrano Mariezkurrena

Hariak
Yoseba Peña

Igor Elordui Etxebarria

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Txema Arinas

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Javier Rojo

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Artxiboa

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Hedabideak