kritiken hemeroteka

8.031 kritika

Azken kritikak

« | »

Emakume bat / Annie Ernaux (Itziar de Blas Fernandez de Gamarra) / Txalaparta, 2012

Kontatzen duen honen ama Iratxe Esnaola / Berria, 2012-04-08

Pasio hutsa, Gertakizuna, Lekua. Hiru tituluok ziren gaurdaino Igela argitaletxeak Annie Ernaux-ri euskarara ekarritako lanak. Duela ez asko irakurri nuen Une femme obra hau erdaraz, eta, eragin zidan efektua tarteko, ingurukoei liburuaren berri eman nahi bai, baina istorioa zertan zetzan adieraztean, ez nintzen gai haren indarraren misterioa transmititzeko. Euskaraz, bigarren irakurraldi honetan, zirrara bera eragin dit, eta uste dut hobeto ulertu dudala hain laburra den narrazio honen grazia berezia. Kontakizun hasierak, lehenengo pertsona narratzaileari amaren heriotzaren berri ematen diotela, Albert Camusen Atzerritarra dakar gogora. Kasu hartan bezala, amaren heriotzatik sentimentalki urrun delako irudipena ematen du narratzaileak, heriotzaren ingurumariei aipu eginez. Ez pena adierazpenik, saminik, itxuran. Laster amaitzen da, ordea, erreferentziaren oihartzuna. Ondo neurtutakoak, bai, baina maitasun eta dolu adierazleak agertzen hasten dira alabaren partetik. Norbere ama hil ostean haren historia kontatu nahiari erantzuten dio liburu esperimentu honek. Baina ez da biografia bat, eta ez da eleberri bat.

Badakigu narratzaile eta idazleak hamar hilabete eman dituela idazten. Haren helburua norbere amaz beste baten ama balitz bezala hitz egitea da. Alegia, amaren istorioa alabaren ikuspuntutik ez, baizik emakumearen historiatik ekartzea. Horrek eskatzen du egoera sozialean txertatua ikustea haren izaera, eta, ama ulertzeko, alabaren oroitzapenak baino zerbait gehiago baliatzea. Horri guztiari amaren heriotza gertatu berriko doluak zailtasuna areagotzen dio, eta historia eraiki nahi badu ere, ni-alaba ezin du erabat iragazi. Amaren historia kontatu nahiagatik, alabaren historia, bere historia propioa, ezin du ekidin eta azkenik ama-alaba harremanean sakontzen amaitzen du. Merituzko bi puntu. Bata, norbere amaren eta familiaren ezaugarriak berak bezain hitz gutxirekin eta zorroztasun trinkoarekin deskribatu ahal izatea. Bestea, hain egoera tenkatuan amarenganako distantzia hartzeko adorea eta eskuzabaltasuna izatea. Narratzailearen samina sakona da, bai, baina esku artean dugun dokumentu hau idazteari esker, amaren hasiera eta amaiera lotzea lortzen du, horrela itzuliz munduratu zuena gabeko bizitzara.

Nola egiten da hori? Nola hartu distantzia norbere amaz hitz egiteko? Hainbat eratan. Argazkiez baliatuz eta haiei buruz hitz eginaz. Amak esandako esaldiak kakotx artean txertatuz eta zabalagoa den jendarteko eta garaiko testuinguruan ulertzen saiatuz. Oroitzapen zaparradez, irudiekin. Amaren jaiotza, gaztetasuna, bizibidea, heldu aroa, zahartzaroa zein heriotza. Miresgarri gertatzen dena, memoriaren txokoetako irudiak aurkitzea baino gehiago, horiei zentzu objektibo bat emateko erakusten duen tenplea da. Zuzen-zuzenean harira doan narrazioa da hauxe. Bizitzako mugarri garrantzitsuenak hautatzeko zalantzarik egin ez balu bezala transmititzen dizkigu amaren pasarte hautatuak, esan bat eta aurrera segi, atzean uzten duen ubera gertakizun berri baten pisuaz berehala estaliz. Estilo arrunt zuzenean, esaldi motz zorrotzekin adierazten digu zer izan den beretzat ama bat. Hotza eta neurtua omen Annie Ernaux-ren idazkera. Bai formalki, baina hunkipenari ez dizkio ateak ixten, inolaz ere. Zehaztasuna eta konkrezioa bilatzen du, baina hunkipenak agertzea beharrezko bada, pintzelada soil batez izanda ere, agerian uzten ditu bere efektua egin dezaten. Estilo ez joriko sentimendu agertze zuzena esan genezake. Aski eragingarria, haren mezua gogoan har dezagun: “narratzaile izateaz gain, kontatutako guztiak bizitakoa ere banaiz, eta idazteak, tarteka, sendatu egiten gaitu”.

Azken kritikak

Landura
Jose Luis Otamendi

Maddi Galdos Areta

Samuel eta Slawo
Karlos Linazasoro

Aitor Francos

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

Jose Luis Padron

Liztor mutanteak
Santi Leone

Mikel Asurmendi

Landura
Jose Luis Otamendi

Jon Martin-Etxebeste

Amaren heriotzak libreago egin ninduen
Mari Luz Esteban

Mikel Asurmendi

Feminismoa denon kontua da
Bell Hooks

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Jon Martin-Etxebeste

Ekaitza eta beste 34 ipuin
Kate Chopin

Amaia Alvarez Uria

Desertuan behatxuloa
Anjel Lertxundi

Ibon Egaña

Araka ditzagun gure bazterrak
Askoren artean

Jon Martin-Etxebeste

Kandelikara
Harkaitz Cano

Peru Iparragirre

Zoonomia
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Itzalen distira
Arrate Egaña

Hasier Rekondo

Artxiboa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

2021(e)ko azaroa

2021(e)ko urria

Hedabideak