kritiken hemeroteka

7.399 kritika

Azken kritikak

« | »

Lorategiko festa / Katherine Mansfield (Anton Garikano) / Elkar, 2011

Sentiberatasuna detaileetan Iban Balerdi / Gara, 2012-02-11

Katherine Mansfield 1888an sortu zen Zeelanda Berrian, eta 34 urte besterik ez zituela Frantzian hil zen, tuberkulosiak jota. Bizitza labur bezain zorigaiztokoa izan zuen. Garaiko arau sozialei aurre egiteagatik, bere familia aberatsak baztertu egin zuen maila afektibo nahiz ekonomikoan. Maitasun istorio tirabiratsuak izan zituen, hainbat gaixotasun pairatu, baita abortu bat ere. Hala eta guztiz ere, 73 ipuin idazteko beta izan zuen. Geroztik, istorio laburren generoko maisu handienen pare jarri dute kritikari ugarik. Berritzailea jorratutako gaiei eta erabilitako teknikei dagokienez, ondorengo idazle askorengan eragin nabarmena izan du.

Aipagai dugun narrazio liburua, bere literatura ibilbideko hirugarren eta azkena izan zen, aurretik Alemaniako pentsio batean (1911) eta Zoriona eta beste ipuin batzuk (1920) idatzi baitzituen. Dena den, ezagun bihurtu baino lehen, ipuinetako asko aldizkarietan ere argitaratuak izan ziren. Lorategiko festa hamabost ipuinek osatzen dute, eta berauetan autoreak, eguneroko detaile txikietan jartzen du arreta, bizitzaren zoriontasun, oroimen, desio, beldur eta abarren giltza duten horietan, alegia. Mansfield-ek gizakion jokabideak xehe deskribatzen ditu, ematen dituen detaile horiekin guztiekin, kontu txikiak diruditenak garrantzitsu ikusarazteraino. Irakurlearengana zuzenean barik, zeharkako bide batetik heltzen saiatzen da, eta honek zenbaitetan, beharrezko bihurtzen du bigarren irakurraldi bat ere.

Liburuari izena ematen dion narrazioan, festa batetik hurbil gertatutako heriotza bat kontatzen zaigu. Hildakoa behartsua da eta festako partaideak dirudunak. Festa bertan behera gelditu behar al litzateke? Logika gailenduko da, noski. Gainera, bizi duen errealitatearen aurrean protagonistak duen mina eta galduta egotearen sentsazioa itogarriak ere gerta daitezke pasarte batzuetan.

Lehenengo ipuinean, Badian deiturikoan, pertsonaia andana azaltzen da, bakoitzak sentitzen duena edo bakoitzari gertatzen zaiona kontatuz. Udara, opor garaia, umeak hondartzan jolasean beren ama eta zaintzaileekin. Eguneroko bizitzaren irudiak agertzen dira, noizean behin halako ezinegona sortzen duten elkarrizketak tartekatuz. Beste hainbatetan bezala, idazleak anbiguotasuna erabiltzen du, galderak irekita utziz, norberak erantzun diezaien. Koronel zenaren alabak izenekoan, pertsona moduan ezinduak geratu diren emakume batzuk azaltzen dira, aita hil ondoren ere harrapatuak baitaude bere atzaparretan. Onartu eta jasan beharreko egoerak izango ziren ziur asko, garaiko jokaera arruntak. Galderak, aldiz, denboraz gaindikoak: sufriarazten digun errealitate ezaguna, ala ezagutzen ez dugun eta nolakoa izango den ez dakigun etorkizun berria dugu nahiago? Ba al dugu aukeratzerik bien artean?

Laburbilduz, sentiberatasun handiko idazle eta obra baten aurrean gaudela sumatzen da. Behin eta berriz irakurri eta detaile berriak etengabe topa daitezkeen narrazio sorta honek gozatzera, sufritzera eta galderen erantzuna hausnartzera eramango du irakurlea.

Azken kritikak

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Amaia Alvarez Uria

Itzuliz usu begiak
Anjel Lertxundi

Joannes Jauregi

Iturria
Unai Elorriaga

Aiora Sampedro

Zeldak
Elena Olave

Javier Rojo

Susmaezinak
Itxaro Borda

Estibalitz Ezkerra

Irautera
Castillo Suarez

Alex Uriarte

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Untz Ohe

Miñan
Amets Arzallus Antia

Irati Majuelo

Hiru gutun Iruñetik
Patxi Zubizarreta

Amaia Serrano Mariezkurrena

Poesia kaiera
Louis Aragon

Igor Estankona

Poesia kaiera
Louis Aragon

Javier Rojo

Goldsmithen ikaslea
Joxean Agirre

Txema Arinas

Poesia kaiera
John Berger

Igor Estankona

Zorioneko familia
Iñaki Irasizabal

Aiora Sampedro

Artxiboa

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Hedabideak