kritiken hemeroteka

7.096 kritika

Azken kritikak

« | »

Laztantxo eta Betargi / Seber Altube / Hordago, 1979

Laztantxo eta Betargi Antonia Ormaetxea / Susa, 1987-04

Dirudienez joana dugu literatura politikoa egiteko garaia eta heldua dokudramak egitekoa. Gauzak, aldiz, ez dira beti hola izan. Azken guda ostean, Francoren diktaduraren pean ginelarik —”diktadura” hitza bera ere itsusia dugu, antza— libururen bat edo beste argitaratu zen gai politikoak jorratuz. Beroietarikoa dugu Altubek idatzitako “Laztantxu eta Betargi”, gerra ondoan lehen aldiz argitaratua eta berrikiago Hordagok berrargitaratua.

Liburuak ez duela inongo literatur baliorik aurretiaz esan behar dudalakoan nago. Ez da nobela, ez antzerkia. Beharbada bietariko edozein idazteko abiapuntua dateke edota, egun idatzia izan balitz, dokudrama errodatzeko abiapuntua. Altube maisu izan badugu hizkuntzarekiko gaietan, ezin gauza bera esan literaturari dagokionez. Dena dela liburuak badu baliorik. Balio hori zertan den zehaztu behar izanez gero, nik uste egun oraindio ere nagusi den alderdi politiko “abertzalearen” ideologia eta eskizofreniaren azterketarako argigarria datekela esan dezakegu. Liburuan zehar Arrasturin —Arrasate, duda barik— gerra aurrean, bitartean eta ostean gertatutako zenbait pasadizo kontatzen da. Kontaera horrek badu Txomin Agirreren oihartzunen bat, nik uste, darion moralina jasanezinean adibidez. Neska on ona eta mutil zintzo zintzoa, lehenaren familia aberatsaren iritziaren aurka bada ere hasieran, elkarrekin ezkontzen dira. Gerra heldutakoan jelkideen arteko kuadro politikoa izandako senarrak ez du alde egiten, emaztearekin geratze arren. Ondoren, atxiloketa, karlista “benetakoak” —ondo irakurri duzu, be-ne-ta-ko-ak, bai— eta “besteak” edota gaiztoak eta erratuak, alegia, afusilaketa, e.a.

Liburua osorik irakurtzeko erraiak izanez gero, azken orrialdearen oinera luzatzean begiak nork daki ez ote duzun argiago ikusiko ezer baino lehen antikomunista —ez dizut kontatuko zelan tratatzen duen Altubek Lenin— eta kristauak diren gure jelkide maiteen arteko hatzu, hots, gu zintzo portatu ginen esan ohi duten horiek.

Azken kritikak

Hitzen ahairea
Gotzon Barandiaran

Mikel Asurmendi

Bihotzean daramagun mundua
Maite Darceles

Amaia Alvarez Uria

Aramotz
Iñaki Irasizabal

Aiora Sampedro

Maitalea
Marguerite Duras

Joannes Jauregi

Tximeletak bizkarrean
Ugaitz Agirre

Ibon Egaña

Poesia kaiera
Al Berto

Javier Rojo

Poesia kaiera
Alejandra Pizarnik

Peru Iparragirre

Pausoa noiz luzatu
Andoni Egaña

Amaia Serrano Mariezkurrena

Beltzak, juduak eta beste euskaldun batzuk
Joxe Azurmendi

Javier Rojo

Emakume burugabea
Antxiñe Mendizabal Aranburu

Jose Luis Padron

Azalberritze bat
Esti Martinez Diaz de Cerio

Igor Estankona

Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak
Iban Zaldua

Aiora Sampedro

Zu entzuteko gaude
Xabier Mendiguren Elizegi

Joannes Jauregi

Maitalea
Marguerite Duras

Hasier Rekondo

Artxiboa

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Hedabideak