kritiken hemeroteka

7.850 kritika

Azken kritikak

« | »

Laztantxo eta Betargi / Seber Altube / Hordago, 1979

Laztantxo eta Betargi Antonia Ormaetxea / Susa, 1987-04

Dirudienez joana dugu literatura politikoa egiteko garaia eta heldua dokudramak egitekoa. Gauzak, aldiz, ez dira beti hola izan. Azken guda ostean, Francoren diktaduraren pean ginelarik —”diktadura” hitza bera ere itsusia dugu, antza— libururen bat edo beste argitaratu zen gai politikoak jorratuz. Beroietarikoa dugu Altubek idatzitako “Laztantxu eta Betargi”, gerra ondoan lehen aldiz argitaratua eta berrikiago Hordagok berrargitaratua.

Liburuak ez duela inongo literatur baliorik aurretiaz esan behar dudalakoan nago. Ez da nobela, ez antzerkia. Beharbada bietariko edozein idazteko abiapuntua dateke edota, egun idatzia izan balitz, dokudrama errodatzeko abiapuntua. Altube maisu izan badugu hizkuntzarekiko gaietan, ezin gauza bera esan literaturari dagokionez. Dena dela liburuak badu baliorik. Balio hori zertan den zehaztu behar izanez gero, nik uste egun oraindio ere nagusi den alderdi politiko “abertzalearen” ideologia eta eskizofreniaren azterketarako argigarria datekela esan dezakegu. Liburuan zehar Arrasturin —Arrasate, duda barik— gerra aurrean, bitartean eta ostean gertatutako zenbait pasadizo kontatzen da. Kontaera horrek badu Txomin Agirreren oihartzunen bat, nik uste, darion moralina jasanezinean adibidez. Neska on ona eta mutil zintzo zintzoa, lehenaren familia aberatsaren iritziaren aurka bada ere hasieran, elkarrekin ezkontzen dira. Gerra heldutakoan jelkideen arteko kuadro politikoa izandako senarrak ez du alde egiten, emaztearekin geratze arren. Ondoren, atxiloketa, karlista “benetakoak” —ondo irakurri duzu, be-ne-ta-ko-ak, bai— eta “besteak” edota gaiztoak eta erratuak, alegia, afusilaketa, e.a.

Liburua osorik irakurtzeko erraiak izanez gero, azken orrialdearen oinera luzatzean begiak nork daki ez ote duzun argiago ikusiko ezer baino lehen antikomunista —ez dizut kontatuko zelan tratatzen duen Altubek Lenin— eta kristauak diren gure jelkide maiteen arteko hatzu, hots, gu zintzo portatu ginen esan ohi duten horiek.

Azken kritikak

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Asier Urkiza

Dama
Jon Gerediaga

Nagore Fernandez

Bihotz-begietan
Xabier Lizardi

Igor Estankona

Argiantza
Pello Lizarralde

Jon Martin-Etxebeste

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Txema Arinas

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Irati Majuelo

Empar Pineda Erdozia: gorputzak hala eskatua
Kattalin Miner

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Hasier Rekondo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Mikel Asurmendi

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

Nagore Fernandez

Bertute txikiak
Natalia Ginzburg

Asier Urkiza

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Maitane Legarreta Etxezarreta

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Jose Luis Padron

112 poema biziari hegalak jartzeko
Begoña Abad de la Parte

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Artxiboa

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Hedabideak