« Uniformidadearen kontra, Martin Ugalde | Abenturero zaharren kontatzeko grazia »

Orrela ziran gauzak / Jesus Lete Sarasola "Ibai-Ertz" / Etor, 1990

Orrela ziran gauzak Josu Landa / Argia, 1990-07-15

Auspoak, herri literaturaren bidean beste fruitu bat gehiago bildu du, Jesus Lete Sarasola “Ibai-Ertz” Gipuzkoan ezagunaren oroipen hauekin. Biziari begira urte askotxo pasatu duen itsasondotar honek, gertakari eta bizikizun hainbaten berri eman du 1986-1989 urteen bitartean Gipuzkoako El Diario Vasco egunkarian, eta Antonio Zavalak horiekin liburua osatu.

Lehena ardatz eta oinarri harturik, egungo garaien perspektiban eraikita, herri bat eta pertsonaia batzu, garai bateko ezaugarriak, ohiturak eta sinesmenak azaltzen zaizkigu, denak idazlearen mundu ikuskera eta ideologiaren bahetik paseak eta juzkatuak: herrietako festak, trena eta ingurumariak, zozomikotea eta tenporak, telefonoaren ekarrera, espainiera ikastera Araba aldera joan beharra, bazko txartelak, Erreka zenari buruzkoak… honela hirurogeitazortzi idazki egin arte. Denetan nagusi, erlijioari, eta bereziki kristautasunari etxekitzen zaizkion ospakizun, ikusteko eta pentsamoldeak ageri zaizkigu.

Lehengo berri ikasi nahi duenak jo dezake beraz liburu honetara, ez bait da dudarik gizarte aldaketok ilundu eta ezabatutako jakingarrien premia gaurko batek baino gehiagok sentitzen duela. Gure ustean ordea, kontalari askorengandik urrunsko ikusten ditugu Leteren hala hizkera nola gaien erabilpena.