kritiken hemeroteka

7.399 kritika

Azken kritikak

« | »

Emakume Demonioa / Jim Thompson (Idoia Gillenea) / Elkar, 1994

Mito amerikarra Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1994-11-19

Emakume demonioa, edo kulto edo pedanteek femme fatale deitzen dutena, ikusi ordutik arazoak besterik ekarriko ez duen emakume irribarretsu, leun eta erakargarria. Mitoa; guri, euskaldunoi, eta Europako askori ere bai, filme amerikarrek eta idazle amerikarrek sartu digutena. Guk halakorik ez baitugu ezagutu, direla edo izan direla dakigun arren. Edo, hori amesten dugu behintzat (norainokoa izan daitekeen filmeek gugan eragiten duten erromantizismoa!), sargori egunetan, bakar-bakarrik eta ezertarako gogorik gabe gaudenean. Kaixo esango baligu, haren atzetik joango ginateke munduaren akaberaraino.

Liburu hau irakurtzeko polita da. Bat edo batek esango dit, agian, liburuak ez direla politak ez itsusiak. Baina, tira, nik esan nahi dudana besterik da, gozagarria dela itzultzailearen testua. Are gehiago, oso polita dela itzulpena, gordetzen duela Jim Thompson indar hori, eskenak lotzeko modu berezi hori eta, batez ere, esan behar duena hitz gutxirekin esateko trebezia hori. Azpimarratzekotan Jim Thompsonenean, elkarrizketak hariltzeko eta biribiltzeko duen sena azpimarratuko nuke.

Gaiari dagokionez, liburu hau ez da idazle amerikar haren unibertsotik gehiegi aldentzen. Hirikoa da giroa, nobela beltz gehienetakoa bezala, eta hor agertzen, horra ekartzen duen, protagonista, gizonezkoa bestetan bezala, idazlearen beraren ispilu da. Izenburuak berak dioenez, eta guk osatu dugun mitologiak jakinarazten digunez, irakurri hasi orduko badaki irakurleak zer gertatuko den, eta hori idazleak berak ere badakienez, sorpresak, etortzekotan, beste nonbaitetik etorriko dira. Baina ez dugu guk horretaz ezer aurreratuko. Faltarik ere!

Jim Thompsonekin, bestalde, gauza kuriosoak gertatu zian dira. Garai batean, nobela beltzaren zaleak milaka zeudenean, itzuli egin ziren gaztelerara haren libururik gehienak, salgai jarriz edizio merkeetan. Gero, beste bolada batez, ahaztura ia erabatekoa. Berriro modan jarri zen. Berriro, ahaztura. Eta orain ez dakit ezer. Euskaraz bi liburu itzuli zaizkio: 1280 Arima eta Ihesa, honako honetaz gain, noski.

Azken kritikak

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Amaia Alvarez Uria

Itzuliz usu begiak
Anjel Lertxundi

Joannes Jauregi

Iturria
Unai Elorriaga

Aiora Sampedro

Zeldak
Elena Olave

Javier Rojo

Susmaezinak
Itxaro Borda

Estibalitz Ezkerra

Irautera
Castillo Suarez

Alex Uriarte

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Untz Ohe

Miñan
Amets Arzallus Antia

Irati Majuelo

Hiru gutun Iruñetik
Patxi Zubizarreta

Amaia Serrano Mariezkurrena

Poesia kaiera
Louis Aragon

Igor Estankona

Poesia kaiera
Louis Aragon

Javier Rojo

Goldsmithen ikaslea
Joxean Agirre

Txema Arinas

Poesia kaiera
John Berger

Igor Estankona

Zorioneko familia
Iñaki Irasizabal

Aiora Sampedro

Artxiboa

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Hedabideak