kritiken hemeroteka

7.174 kritika

Azken kritikak

« | »

Adio / Bitoriano Gandiaga / Elkar, 2004

Adiorik ez? Igor Estankona / Deia, 2005-02-22

Gero arte baizik, esan ohi da, baina Bitoriano Gandiagaren hil-ondoko liburu honek lasai doanaren hain lerro xume eta naturalak opatzen dizkigu, non datorren moduan hartu behar baita. Joxe Azurmendiren hitzaurre bikainean aurkituko ditu irakurleak liburu honen genesiari buruzko datu gehiago, baina printzipalak bi dira: zehatz bukatutako lana da, prest utzitakoa, eta “bizitzaren errepaso” sosegatua egiten du poetak bertan. Arratsalde zapore ekidin ezinezko bat dauka poemategi honek, hasierako piezetan iradoki eta irakurketa osoan utziko ez zaituena, irakurle. Gauzen izatea miretsiko duzu beste behin Gandiagarekin, baina prismaren kolorea arean aldatuz. Miretsi ere, zauden lekutik miretsiko duzu errealitatea, bidaia ez baita poesiaren lurraldera, baizik eta poesiaren hegoekin norbere barru-barrura.

Bere gorputz nekatua haurtzaroko auzuneetatik itzuli berria balitz bezala, alfa eta omegak topo egiten dute “Adio” honetan, nahastu egiten dira Gandiaga izan dena eta heriotzan bihurtu dena: bihotza beterik ingurukoari zurtuta begira egon den umea. Eragiteko baino hausnartzeko liburuak idatzi izan ditu beti Gandiagak, baina oraingoan, emozio moderatu baten ondorioz edo, deskribapenak apur bat harago doaz, kamustutako eta leundutako hitzen artetik erantzun zorrotzak —egundo lehenengoz, erantzunak— barruntatuko balitu legez: “Nik ikusi nuena/ ez du bestek,/ nik ikusi nuen era berean,/ ikusiko”.

Gandiagaren sotiltasuna obsesio baten egokitzapena da, hizkuntza mundura makurtzeko ahaleginaren emaitza. Batzutan onomatopeia soila agertu gurago du, hotsa deskribatu beharrean. Beste batzutan aldaketak deitoratu baino gurago du bere moldagaiztasuna onartu eta, finean, gizakiaren artegatasuna munduari egotzi ordez nahiago du bere barruan bilatu eta bere gain hartu. Lasaitasun berberarekin begiratzen die zuhaixkaren orriei edo hiriaren argiei hegazkineko leihotik, baina berak badaki denbora badoala —eta era berean gelditu gabe aritu dela— eta azken batean Nabarnizko bere jendeari ikasi ziona dela aldean daraman guztia, eta ez da gutxi. Egia anitz bat gordetzen duen laburpen bat da hori. Bitoriano Gandiaga aberatsa izan zen: “Mendiko isiltasuna esaten da beti, eta egia da, baina mendikoa isiltasun berezi bat da, gauza harrigarriz bete-beterik”.

Azken kritikak

Bihotzean daramagun mundua
Maite Darceles

Peru Iparragirre

Lurra bere erro gorrira
Karlos Linazasoro

Alex Uriarte Atxikallende

Kamisoi zuri zetazkoa
Alaine Agirre

Estibalitz Ezkerra

Larrutik ordaindua
Joseba Lozano

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Ibon Egaña

Neguko argiak
Irati Elorrieta

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Mikel Asurmendi

Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak
Iban Zaldua

Usoa Alberdi Fernández

Gure oroitzapenak
Joseba Sarrionandia

Marta Goikoetxea

Hariak
Yoseba Peña

Iratxe Esparza

Lurra bere erro gorrira
Karlos Linazasoro

Javier Rojo

Hegodun poemak
Aintzane Galardi

Jon Kortazar

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Joannes Jauregi

Amek ez dute
Katixa Agirre

Aiora Sampedro

Artxiboa

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Hedabideak