kritiken hemeroteka

7.468 kritika

Azken kritikak

« | »

Poesia kaiera / Ezra Pound (Luigi Anselmi) / Susa, 2018

Ispilu desolatuen jokoa Igor Estankona / Deia, 2018-05-19

Munduko Poesia Kaieren bildumara iritsi behar zuen Ezra Poundek (Hailey, Idaho, 1885 – Venezia, 1972ko). Luigi Anselmik prestatu du poetari dagokion liburuxka, derrigor irakurri beharrekoa. Esate bat da, noski, derrigor irakurri behar dela Pound, baina Ameriketako Estatu Batuetako poesia modernoa eta bere izena loturik doaz. Ate asko ireki zituen Ezra Poundek, klasikoetatik edanez berregiteko garai berri baterako poesia. Beñat Sarasolak hala azaltzen du antologiatxo honen hitzaurrean: “Pounden obra irakurrita, bistakoa da berritasuna eta tradizioa ez direla zertan kontzeptu kontrajarriak izan; alderantziz, biak hertsiki loturik egon daitezke, halako moldez non, berritasuna tradizioa ulertzeko modu berri bat baino ez den. Ikustea besterik ez dugu zenbat erreferentzia tradiziozko aurki daitezke Pounden poesian. Ondare poetiko greko-latindarra aldean du beti, hainbesteraino ezen ugariak baitira erabiltzen dituen latinezko esamolde eta hitzak (poemen titulu direnak sarri). Halaber, trobadoreen poesiaren (Provincia Deserta poema ederra) eta Errenazimentuko poesiaren (Dante) arrastoa ez da nolanahikoa”.

Ezra Pound jo zuten antiamerikartzat, faxismoaren korporatibismoa defendatzeagatik. Ameriketako Estatu Batuak maitatu ahala gorrotatu zuen bertako gobernua. Zorotzat hartu zuten, nahasketaritzat. Bere herrialdean ez zekiten garbi zer egin berarekin: edo sari literario bat eman, edo gerra krimenengatik espetxeratu. Italian hartu zuen babes, ideia duda-mudazkoen herrialde suzkoan. Halakoxe tenperamentua zeukan, intentsuki bizi izan zituen eztabaida politiko eta literario guztiak: “Arretaz behatzen diedanean txakurren ohitura bitxiei,/ Deliberatu beharra daukat/ Gizakia nagusitzen zaiela beste animaliei.// Gizakien ohitura bitxiei behatzen diedanean/ Aitortu behar dut, adiskide, txunditurik nagoela erabat”.

Poesia poesiaren gainean egitearen maisua izan zen Pound. Beti delikatua, beti oreka grekoaren paradigma, Japoniatik Peloponesora —eta are, Erromara edo Probentzara— doan arku poetiko miragarria berridatzi zuen, berdetu zituen betiko eiteak: “Aurpegi horiek jendetzaren artean agertzea:/ Petaloak adaxka beltz, heze batean”. Horregatik liburu hau hartzea da sinpletasunari buruzko tesi bat hartzea bezala, objektibitatearen eta hitz zehatzaren adibide. Perifrasirako ere, Poundek bati dauka biderik motzena eta eraginkorrena aukeratzeko gaitasun txundigarria: “Ezar nazazue edozein lanbidetan,/ Idazle lanbide malapartatu honetan salbu,/ non eta burmuinak erabili behar baitira tai/ gabean”. Poundek konpondu zuen arazoa formaren arazo betierekoa da. Liburu honetako poemak irakurriz konturatu naiz nahikoa malgua dela mezuari leku egiteko, eta nahikoa estua beharrezkoa ez dena kanpo uzteko. Metrikarekin zein gabe, bakoitzak bere buruari jartzen dio diziplina. Elioten apotegma: “Ezein bertso ez da libre, lan on bat egin gura duenarentzat”.

Tradizioaren hizkuntza da Pounden poesian modernitatearen berbakera berria. Entziklopedia bezain sakona da bere jakintza, baina umearean —lehen poetaren— xalotasunarekin idatziak dirudite zenbait pieza minimalistak. Pounden poesiak dardara egiten du Luigi Anselmiren itzulpen bikainean, eta dardara hori ez dakizu den hosto batena, edo ispiluan islatutako hosto batena.

Azken kritikak

Ahanzturaren bezperan
Mikel Arruabarrena Larrarte

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Xabier Etxaniz Erle

Amua
Aritz Gorrotxategi

Hasier Rekondo

Pentaedroa
Kartxi - Txema Garcia-Viana

Javier Rojo

Hondarrak
Ruben Sanchez Bakaikoa

Txema Arinas

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Amaia Alvarez Uria

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Aiora Sampedro

17 segundo
Kirmen Uribe

Joannes Jauregi

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Estibalitz Ezkerra

Francoren bilobari gutuna
Askoren artean

Javier Rojo

Pentaedroa
Kartxi - Txema Garcia-Viana

Amaia Serrano Mariezkurrena

Airea ez da debalde
Joseba Sarrionandia

Irati Majuelo

Amua
Aritz Gorrotxategi

Felipe Juaristi

Andrezaharraren manifestua
Mari Luz Esteban

Igor Estankona

Artxiboa

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Hedabideak