kritiken hemeroteka

7.413 kritika

Azken kritikak

« | »

Negu batez Mallorcan / George Sand / Ibaizabal, 1999

Lilura artistikotik harat Ana Urkiza / Idatz & Mintz, 2000

Balio historiko eta literario handiko obra dela esatea ez da nahikoa. George Sand-ek 1842. urtean atalka idatzitako liburu honek irakurketa asko egiteko aukera ematen du eta hortxe dago liburuaren aberastasun nagusia eta baila erakargarritasuna ere, irakurle mota bakoitzari egokitzeko duen ahalmenean, pain zuzen ere.

Miren Arratibel eta Aintzane Atelak bikainki itzulitako hizkuntza aberats eta lirikoari esker, George Sand-ek 1838an Mallorcan igaro zuen neguaren deskribapena egiten digu. Liburuak ez du kontakizun lineal bat jarraituko, pertsonaia batean gorpuztua eta pertsonaia horri gertatzen zaizkion bidaia abenturetan oinarritua. Liburuak, esan bezala, ez du istorio bat kontatzen, gertakizun historiko askoren bilbapenari esker eta George Sand-en deskribapen, interpretapen edo iritziei esker, gertakizun historikoek egituratzen duten mallorcarren izateko modua baizik, zeina biziki kritikatuko duen.

Interpretazioan oinarritutako iritzi emari ase ezina

Irakurlea, narratzaile interpretatzaile baten aurrean aurkitzen da: iritzia ematen dues eta esaten duenaz azterketa sakon bat egingo duen narratzailearen aurrean. Deskribapen hotz eta urrun batean ez gelditzeko, ordea, narratzailea irakurlearekin harremanatuko da: nondik nora doan azalduko dio, noiz gelditzen eta hasten den, zer azaltzera loan..n gomendioak emango dizkio eta esaten duena interpretatzeko giltzak ere bai.

Irakurlea, orohar, frantsesa da; “gu” eta “mallorcarren” arteko distantzia argiro markatzen baitu George Sand-ek, baina “ni” eta “gu”ren artekoa ere iritzia ematerakoan. Argi dakus beraz irakurkak, zein den idazlearen iritzia, zein frantses gizartearena eta zeta ezberdina mallorcarrena. Erabilera honekin, bi mundo kontrajartzen ditu George Sand-ek: Espainiarena eta Frantziarena.

Kanpo egituraketa erraz batetik sakonera nahaspilatsu batera

Liburuaren kanpo egitura oso eskematikoa da: hiru ataletan banatua dago eta atal bakoitzak bostetik zazpi kapitulura ditu. Lehenengo atalean, idazleak uhartearen deskribapen orokorra egiten digu, bai bere begiek ikusi eta antzeman dutenaren arabera, bai idazleak egiten duen azterketa politiko, ekonomiko eta sozial zorrotzari begira; bigarren atalean, idazleak Mallorcako hiriburuaren deskribapena eskainiko digo; eta hirugarrenean, deskribapenaren urruntasun hotzari ihes egin nahian, ikuspegi gizakorragoa eskainiko du, zenbait pertsonaiaren perfilak aurkeztuz, eta bere familiaz ere zertxobait kontatuz.

Liburuaren bikaintasuna eta benetako aberastasuna, aitzitik, sakonean jorratzen dituen gaietan eta gai horiei ematen then tratamenduan legoke. Liburuaren hasieran, bere lagun François Rollinat-i idazten dionez, bere helburua, uhartea deskribatzea da, garaiko bidaia liburuen asmoari jarraiki, komentario geografiko bat egitea. Geroxeago ordea, bigarren atalean, mallorcarrei buruz pentsatzen duena esateko idazten duela aitortzen du. Eta azkenik, hirugarren atalean, gizakidetasunean oinarrituko duen mezu esanguratsu batez bukatzen du.

Aipatu helburuei erantzun nahi then arrazoiaren oinarrian, beraz, hiru aspektu nagusi azpimarra genitzake: hiru direla atalak, hiru gai nagusiak, eta hiru barne egiturari dagozkion mami eragileak.

George Sand, artearen espresioak liluratuta abiatzen da Mallorca deskribatzera, berak hainbeste aipatuko duen pintura eta poesiaren espresioarekiko lilurak, hain zuzen ere. Bestalde, Mallorcaren edertasunari gainjartzen zaion eta idazleari hain jasangaitza egiten zaion izaera, historia eta bizitzeko modu baten berri emango digo. Eta azkenik, George Sand-ek, beste gauza askoren artean, ezjakina, zekena, sineskorra, diruzalea, berekoia eta maltzurra bezala deskribatuko duen espainola aurkeztuko digo. Mallorcarren artean onartua ez izana sentitzeak, hango egoera eta historia politiko, ekonomiko eta soziala aztertzera bideratuko du; eta ez hod bakarrik, baizik eta hainbeste liluratu uste zuen mundo klasikoaren mirespenari kontrajartzen zaion mundo erromantikoaren ezberdintasunak eta berezitasunak aztertuko dito. Horra hor, bere hiru buruhausteak eta liburuaren hiru gaiak.

Lilura artistikotik gizakidetasunaren bilaketarako zubia

Naturak eta espresio artistikoak eragindako deskribapen objektibo bat egin nahi izatetik, kritika izugarria egitera bideratzen du George Sand-ek bere burua, hau da, hainbeste faltan botako duen gizakidetasuna aldarrikatzera..a bidaiatzearen funtsa gizakidetasunaren terminoetan laburtzera, azken finan. Ez hala ere, kritikatzen duen herriaren ezagutzan oinarritu gabe: “herri bat deskribatzeko, ez baila herriz-herri eta txokoz-txoko, den-dena bisitatu behar; nahikoa da bere historia eta jendea ezagutzea, herri horrek eskain diezagukeena eta herri horri eska diezaiokeguna zen den jakiteko”.

Azken kritikak

Naufragoen altzoa
Gorka Setien

Igor Estankona

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Ibon Egaña

Amua
Aritz Gorrotxategi

Javier Rojo

Soinujolearen semea
Bernardo Atxaga

Txema Arinas

Afrikanerrak
Eneko Barberena

Joannes Jauregi

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Aiora Sampedro

Urre urdinaren lurrina
Jurgi Kintana

Aritz Galarraga

Kabitu ezina
Aintzane Usandizaga

Usoa Alberdi Fernández

Zeldak
Elena Olave

Alex Uriarte

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Iratxe Esparza

Iturria
Unai Elorriaga

Javier Rojo

Sorginak, emaginak eta erizainak / Emakumezko sendalarien historia bat
Barbara Ehrenreich / Deirdre English

Irati Majuelo

Ene herri txikia
Gaël Faye

Hasier Rekondo

Andrezaharraren manifestua
Mari Luz Esteban

Javier Rojo

Artxiboa

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Hedabideak