kritiken hemeroteka

7.096 kritika

Azken kritikak

« | »

Kaukasiar kreazko borobila / Bertolt Brecht (Itxaro Borda) / Artezblai, 2006

Jabetzaren inguruko gogoeta Iratxe Retolaza / Berria, 2006-07-09

Theatre de Chimeres eta Pok taldeen ardurapean taularaturiko Bertolt Brecht-en Kaukasiar kreazko borobila lanaren antzezpenak oso harrera ona izan zuen duela hiruzpalau hilabete. Antzezlana eta antzezpena hainbat eta hainbat komunikabidetan goratu zen, eta baita VI. Donostia Antzerkia saria jaso ere. Sari horretako epaimahaiaren hitzetan, antzezlan hori euskal antzerkigintzaren historian mugarri dugu. Hortaz, hain harrera beroa izan duen antzezlana izanik, poztekoa da Artezblai argitaletxeak lan hau argitaratzeko asmoari lotu izana, eta antzezpen haren oinarri izandako testua guztion eskura jarri izana. Izan ere, halako argitalpenak euskal antzerkigintzaren historiarako premiazko lekukotzak ditugu. Gainera, antzezlanaren testuarekin batera Pascal Gaignek antzezpenerako prestaturiko musika-partiturak, eta arlo teknikorako egindako diseinuak ere (Annie Onchalok irudikaturiko eszenografia eta Pierre Auzasek zehazturiko argi-jokoak) bildu dira argitalpen honetan. Beraz, antzezpenaren dimentsio berezi horiek ere papereratzeko saioa egin da, eta eskertzekoa da.

Baina bada besterik, beste zer mamitsuagorik. Gozagarri da Bertolt Brechten antzezlan hau. Idazle alemaniarraren azkenaldiko uzta dugu antzezlan hauxe, 40ko hamarkadako uzta. Eta ordurako jada Brechten antzerkigintzan (eta oro har, literaturan) ohikoak bilakaturiko motibo zenbait ageri dira antzezlan honetan ere: botereari kritika, ukitu didaktikoa, justiziaren aldeko aldarria, gerren inguruko gogoeta, eta abar. Dena dela, antzezlan honetan gai konkretu baten inguruan harilkatu zituen gogoetak, hain zuzen ere, jabetzaren inguruan. Jabetzaren gaiaren inguruan hausnarrean jarduteko honako egoera hau aurkezten da: Hitlerren erasoen beldur Kaukasoko abeltzain talde batek bere harana utzi egiten du, baina gerra amaitutakoan eta utzitako haranera bueltatzean lur horietan zenbait nekazari kokatu direla ikusiko dute. Eta horrela, lur horren jabetzaren inguruko eztabaida zabaldu egiten da. Abiaburu den egoera hori auzia argitzeko asmoz antzerki talde batek prestatu duen antzerki bat taularatzeko bidea ere bada, eta antzezpenaren barruko antzezlan horretan mintzagaia ere jabetza izango da; oraingo honetan, ordea, pertsonen inguruko jabetzaz zabalduko da gogoeta. Izan ere, Nukhako gobernadorearen emazteak bere semea abandonatu du, kasu honetan ere erasoen beldur, eta haren sehi batek haurra jaso eta zainduko du. Horrela, haur horren jabetzaren inguruko eztabaida izango da abian jarriko dena. Azken batean, bigarren istorio hori abeltzainentzako irakaspena izan nahi du: “Munduko gauzak oro joan daitezela / baliatzen dakitenei” (101). Eta jabetzaren gaia jorratzeko ukitu didaktikora jo bazuen ere, irakurle hau harrapatu duen istorioa sortu zuen, helburu didaktiko horretaz haratagoko xarma piztarazi duena, besteak beste, Groucha emakumearen moduko pertsonaia indartsuak sortuz. Eta halaber, helburu den mezuaz gain, testuan zehar badira beste zenbait gogoetabide eta zirrikitu, antzezlanaren amaiera itxi hori bezain estu ez direnak, eta irakurle honen arreta piztu dutenak. Azken buruan, jabetzaren inguruko gogoeta irekitzearekin batera, justiziaz, ekonomiaz, gizon-emakumeen arteko harremanez eta bestelakoez mintzatzen da.

Bestalde, Itxaro Bordak frantsesezko bertsiotik egindako itzulpenak gozabideei eutsi dielakoan nago. Batetik, ekialdeko ukitua duen euskarari mintzagai duen giroa sortzeko aproposa iritzi diodalako, eta bestetik, antzezlan honetan hain garrantzitsuak diren kantuak josteko trebe aritu delako. Estimatzekoa, beraz, Brechten antzezlana euskal irakurleoi hurbiltzeko egindako saioa.

Azken kritikak

Hitzen ahairea
Gotzon Barandiaran

Mikel Asurmendi

Bihotzean daramagun mundua
Maite Darceles

Amaia Alvarez Uria

Aramotz
Iñaki Irasizabal

Aiora Sampedro

Maitalea
Marguerite Duras

Joannes Jauregi

Tximeletak bizkarrean
Ugaitz Agirre

Ibon Egaña

Poesia kaiera
Al Berto

Javier Rojo

Poesia kaiera
Alejandra Pizarnik

Peru Iparragirre

Pausoa noiz luzatu
Andoni Egaña

Amaia Serrano Mariezkurrena

Beltzak, juduak eta beste euskaldun batzuk
Joxe Azurmendi

Javier Rojo

Emakume burugabea
Antxiñe Mendizabal Aranburu

Jose Luis Padron

Azalberritze bat
Esti Martinez Diaz de Cerio

Igor Estankona

Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak
Iban Zaldua

Aiora Sampedro

Zu entzuteko gaude
Xabier Mendiguren Elizegi

Joannes Jauregi

Maitalea
Marguerite Duras

Hasier Rekondo

Artxiboa

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Hedabideak