kritiken hemeroteka

7.810 kritika

Azken kritikak

« | »

Nirliit / Juliana Leveille-Trudel (Aiora Jaka) / Txalaparta, 2021

Glaziar bat bihotzean Irati Majuelo / Berria, 2021-05-16

Inuit herrixka bat Hudson badiaren ertzean, eguzki orduak luzatzen, antzarak zeruan, nirliit. Antzaren gisara igarotzen dira udan hegoaldeko zuriak inuiten lurraldeetatik; hegazkinez iristen dira lanera edota patxada izoztuarekin bat egitera. Baina Artikoko lurretan dena ez da aurora borealen magia, umetxoen begi arrailduak eta amonen irribarre atseginak; dena ez da bizirautearen kontakizun epikoa. Eleberri honetako narratzaileak gordintasunez eta ezintasunez gainezka egiten duten historiekin apurtzen du iparraldeko lur ederren postala.

Juliana Leveille-Trudelen lehen eleberria da Nirliit, 2015ean argitaratua eta orain gutxi Aiora Jakak euskarara itzulia. Esperientzia pertsonaletik abiatuta, baina eleberri autobiografikoa izatera heldu gabe azaltzen ditu idazle kanadarrak inuit komunitateari mendebaldeko bizimodua inposatzean sortu zaizkion talkak eta zorigaitzak: alkoholismoa, suizidioak, eskola porrota, emakumeen aurkako biolentzia. Azken honekin abiatzen da liburua: Eva desagertu da. Narratzailea hegoaldetik Salluitera udaro joan ohi den emakume bat da, eta aurten lurreratzerakoan ez du bere laguna aurkitu, desagertu egin da, erail dute. Ez da gorpurik agertu, ez da gertakaririk argitu, baina bizitzak aurrera darrai, gordintasuna eguneroko bizimodu baita fiordoaren edertasunean.

Evaren absentziak gidatzen du liburu osoa; hari idazten dio narratzaileak nola aurkitu duen herria, nola hazten diren haurrak, zein eragin duen hegoaldeko zurien presentziak biztanleengan, nor joan den Quebecera hiri handian zortea probatzera. Liburuaren erdialdetik aurrera Evaren seme Elijahrengan ardazten da kontakizuna, eta, beraz, fiordoaren hondoan hondoratutako amari azaltzen dizkio narratzaileak bere semearen oinaze eta poz txikiak, aitatasun gaztea eta jelosiaren bihotz-minak.

Estilo zuzen eta gordina du Leveille-Trudelek, eleberria txirikordatzen duten istorioak bezain gardena. Batetik, narratiba lirikoa darabil, bereziki naturak latitude horretan hartzen duen indarra miresmenez deskribatzerakoan. Bestetik, ordea, narratzailearen lehen pertsona baliatuta, ahozkotik gertu geratzen den hizkera erabiltzen du kanadar zurien eta inuiten arteko botere-harremanak ahobizarrik gabe azaleratzeko. Behatzaile rola hartzen duen narratzailearen bidez, Salluiteko bizimoduaren collage moduko bat sortzen du, pertsonaia desberdinen gertaerak trebetasunez elkarlotuz. Interesgarria da nola ekartzen dituen argitara Quebecetik inuiten mundua deskubritzera, eta zenbaitetan salbatzera, dihoanaren aurreiritziak, epaiak eta kontraesanak. Izan ere, narratzailea bere posizio eta pribilegioez kontziente mintzo da, mendebaldeko bizimoduak inuitei eragin dizkien kalteak ezagutzen ditu, eta hegoaldeko gizonek neskatxa inuitak nahieran erabiltzea deitoratzen du, baina horrek ez du ekiditen gu/zuek binomioak eleberrian zehar hartzen duen pisua. Hala, narratzaileak bi errealitateen arteko gatazka eta botere-harremanak jartzen ditu agerian lehen ahots propiotik, nahita, testua onberatasunetik urrun kokatuz.

Azken kritikak

Babel aurretik
Joseba Gabilondo

Mikel Asurmendi

Lazunak azkazaletan
Oihana Arana

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bidaia (h)ariketak
Oihane Zuberoa Garmendia Glaria

Aiora Sampedro

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Nagore Fernandez

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Hasier Rekondo

Jende likidoa
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Analfabetoa idazle
Agota Kristof

Nuria Cano

Borroka armatua Euskadin
Emilio Lopez Adan

Mikel Asurmendi

Familiaren lexikoa
Natalia Ginzburg

Irati Majuelo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Paloma Rodriguez-Miñambres

Jende likidoa
Nerea Arrien

Nagore Fernandez

Ni eta Gu. Zazpigarren uhina
Pako Aristi

Aiora Sampedro

Isiltasunaren ildoetan
Amaia Iturbide

Igor Estankona

Olivetti
Aitziber Etxeberria

Iban Lantxo

Artxiboa

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Hedabideak