kritiken hemeroteka

6.938 kritika

Azken kritikak

« | »

Zorion perfektua / Anjel Lertxundi / Alberdania, 2002

Aro beltzaren neurriko Aingeru Epaltza / Nabarra, 2003-04

Ez zaigu haren izena ematen. Segurtasun arazoak, akaso. 16 urte zituenean, gizon bat tiroka akabatu zuten haren begi parean, eta orain, emakumetuta, biziaren ikuskera eta bizia bera aldatu zizkion gertakari horren ondoko 24 orduei errepasoa eginen die, Anjel Lertxundiren lumaren eskutik.

Gaur egungo ikuspegitik kontatua da liburua, baina gertakariek lehengo edo are aitzinagoko hamarkadetara eramaten gaituzte. Orduan, orain ez bezala, ez zen manifestaziorik edo protesta ekintzarik, karrikan norbait tirokatuta. Orduan ez zen bazterreko giroetara jo behar ekintza “zerbait egingo zuen!” motz zorrotz batez zuriturik entzuteko. Orduan hutsik agertzen ziren elizak, atentatuetan hildakoen hileta-elizkizunetan. Orduan, dena ahanzteko eta txintik ere ez ateratzeko kontseilatzen zitzaion halako gertakari baten lekuko izandakoari. Lertxundiren neska izengabeari ere, anarteraino, inoiz ez zion ezinegonik sortu bere inguruan batzuek —beti bertze batzuek— bizi zuten minak. Kalean zihoala paum! aditu eta gizon bat —”trapitxeroa” entzunen du etxera iritsi orduko— erortzen ikusi duen arte. Ez baita zorion perfekturik, artean ez bada.

Zorion perfektua ez da zoritxarreko “gatazkaz” euskaraz idatzi den lehenbiziko eleberria. Bai, ordea, gordinetariko bat. Honen aitzinekoek biktimaren begia hautatu dute, maizenik, aferari ikuspegia ematerakoan. Edo borreroarena. Sufritzailearena edo sufriarazlearena. Lertxundik, aldiz, gogorkeriaren horzkadak sekula santan jaso ez dituenarena proposatzen digu, bertzaldera begira bizi izan denarena, pare-parean egokitu arte bidegabekeriari neurria hartu ez dionarena. Horrexegatik jotzen ditu hain gogor irakurlearen barrenak.

Oriotarraren jarraitzaileok literaturaren koska nondik estutuko zain egoteko ohitura hartu dugu haren liburu berri bakoitza iragarri orduko. Oraingoan, ordea, koska hori dexente laxatua aurkituko du lertxund­zaleak. Haren azken fikzio lanen aldean, Zorion perfektua honen idazkerak eta egiturak gertuago dute Lehorreko koadernoa, gazteendako-edo argitaratu zuen azken liburua, ezen-eta Euskadiko Literatur Saria ekarri zion Argizariaren egunak. Erran liteke, liburu honetan, gure errealitatearen oihartzun deserosoa zeramaten mundu sinbolikoak eraikitzen maisu gertatu den idazleak uko egin diola metaforari, bila dabilen irakurle —bereziki gazte— horrek kolpetik ulertzeko moduko mezuaren mesede. Etika estetikari gailendu zaio, nonbait, oraingoan. Bizi dugun aro beltzaren neurriko hautua, inondik ere.

Azken kritikak

Hirutter
Nerea Arrien

Peru Iparragirre

Joanak joan
Jon Etxaide

Aritz Galarraga

Hadji-Murat
Lev Tolstoi

Javier Rojo

Populismoaz
Joseba Gabilondo

Mikel Asurmendi

Hitzontziak
Xabier Montoia

Aiora Sampedro

Gailur ekaiztsuak
Emily Bronte

Joannes Jauregi

Honetara ezkero
Arantxa Iturbe

Iratxe Esparza

Barbaroak baratzean
Luis Garde

Hasier Rekondo

Goldsmithen ikaslea
Joxean Agirre

Javier Rojo

Bihotz handiegia
Eider Rodriguez

Alaitz Andreu Eizagirre

Horma
Anjel Lertxundi

Jose Luis Padron

Bihotz handiegia
Eider Rodriguez

Amaia Alvarez Uria

Elurra ikusi dut
Xabier Lete

Felipe Juaristi

Gu orduko hauek
Garazi Arrula Ruiz

Estibalitz Ezkerra

Artxiboa

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Maiatza 2017

Apirila 2017

Martxoa 2017

Otsaila 2017

Hedabideak