kritiken hemeroteka

6.995 kritika

Azken kritikak

« | »

Aho bete amets / Yolanda Arrieta / Denonartean, 2016

Haurrak eta poesia Javier Rojo / El Diario Vasco, 2017-02-25

Yolanda Arrietaren eskutik heldu zaigun azken idazlana saiakera liburu txikia da, izenburutzat “Aho bete amets” eta azpititulutzat “Ahozko haur poesiaren alde” duena. Izenburu poetikoaren ondoren, azpititulu analitikoak jakinaren gainean jartzen du irakurlea, bertan aurkitu duenari buruz. Ahozkotasuna, haur mundua eta poesia elkartzen dira orrialde horietan zehar, hiru osagai horiek batzean sortzen den zer (zehaztugabea da-eta) misteriotsuaren aldeko aldarrikapenean bilduta.

Hizkuntzaren jatorrietara jotzen du Arrietak, eta jatorri horretan poesia dagoela ikusten du. Jatorrira jotzea zentzu hirukoitzean ulertu behar dugu. Alde batetik, hizkera analogikoa erabiliz, hizkuntzaren jatorrian “ontogenesia” eta “filogenesia” agertzen direla esan daiteke. Haurrak bere garapenean izaten duen bilakaera eta gizakiak gizaki izateko izan duena bat bera direla ematen du. Misteriotik mundua antzematera eramaten duen bilakaera, alegia. Eta bilakaera honen lehenengo momentua poesia agertzen zaigu, J.K. Igerabidek dar-dar hizkera deitzen duen eta erritmo esentzialarekin lot daitekeen hura sortuz. Baina, bestaldetik, ontogenesiarekin eta filogenesiarekin batera, pertsonak komunitate baten kide bihurtzen dira.

Gizarteratze prozesua, beraz. Planteamendu honekin, eta idealismoa oinarri, idazleak ahozko haur poesian nabarmentzen diren osagai afektiboetan sakontzen du, era oso pertsonalean. Arrietak poesiaz hitz egiterakoan ez du gaia objektu moduan erabiltzen, poesiaz hitz egiterakoan bere buruaz ere hitz egiten baitu, objektuaren eta subjektuaren arteko mugak gaindituz. Eta gai hau azaltzeko, genero bitxia hartzen du esku artean: sehaska kantuak, itxuraz garrantzirik gabekoak diruditen poema horietan jatorrizkoak, hasierakoak eta oinarrizkoak bat egiten baitute, haurraren neurriko mundu bat osatuz. Liburu hau, edonola ere, ez da tradizioaren azterketa, tradizioan oinarrituta, etorkizunari begira idatzita dago-eta.

Azken kritikak

Biennale
Beatriz Chivite

Igor Estankona

Demokraziaren pribatizazioa
Jule Goikoetxea

Peru Iparragirre

Azala erre
Danele Sarriugarte

Javier Rojo

6012
Karlos Linazasoro

Aiora Sampedro

Filiala
Sergei Dovlatov

Joannes Jauregi

Zaldi mamarroa
Ekaitz Goienetxea

Iratxe Esparza

Bihotz handiegia
Eider Rodriguez

Hasier Rekondo

Pelegrinak
J.E. Urrutia Capeau

Javier Rojo

Zaldi beltzak zeruan
Txomin Peillen

Peru Iparragirre

Tiroa kontzertuaren erdian
Belen Gopegui

Aritz Galarraga

Zaldi mamarroa
Ekaitz Goienetxea

Javier Rojo

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Aiora Sampedro

Azala erre
Danele Sarriugarte

Joannes Jauregi

Jainkoen zigorra
Alberto Ladron Arana

Iratxe Esparza

Artxiboa

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Maiatza 2017

Hedabideak