kritiken hemeroteka

6.725 kritika

Azken kritikak

« | »

Zer egingo dugu orain opariekin? / Aritz Gorrotxategi / Algaida, 2017

Krisi existentzialaren gulaga Hasier Rekondo / Berria, 2017-02-12

Balirudike ipuingintza kasik desagertu egin dela gure literaturatik. Nobelaren atzaparrek ito egin baitute iragan mendeko 80ko hamarkada hartan nagusi zen ipuingintzaren urrezko aroa. Alta bada, badira zenbait egile narrazio laburren moldean tematzen direnak, askotan literatur sari bati esker moldatu ere, eta nobelagintzan baino hobe. Kasu honetan, Aritz Gorrotxategik (Donostia, 1975) 53. Donostia Hiriko Kutxa Literatura Saria eskuratu zuen Zer egingo dugu orain opariekin? (Algaida, 2016). Argitaletxeen munduaren xedeak asmatu ezinak direnez, Sevillako argitaletxe batek kaleratu dio ironiaz eta tentuz ehundu bederatzi kontakizun laburrez osatutako hau.

Bere azken nobelaren —Koldar hutsa zara (Erein, 2015)— iruzkina idaztean esan nuen ez zuela eleberriaren erritmoekin eta pertsonaien eraikuntzarekin asmatu, eta aise aurreikusteko moduko bigarren parteak huts egin ziola. Oraingo honetan erabat asmatu duela azpimarratu beharra daukat. Narrazio laburrak ederki planteatu ditu, non fikzioaren hariak, tonu ironikoak eta grisak bete-betean egiten baitute bat. Era guztietako krisien gaineko potreta sinesgarria ondu du idazle donostiarrak: krisi ekonomikoaren ondorioak izoztutakoa, bikote-harremanek denboraren iragatearen eraginezkoa, haurrak hezi beharrak eta maitasunaren edota sexuaren garra itzaltzearen ondoriozko ezintasunak, hipotekek, langabeziak eta enparauek eragindakoak, gehiengo absolutuak indibidualtasunari eragin liezazkiokeen ubeldurak, gatazkaren garaiko baztertze ezberdinak…

Liburu honetako narraziorik esanguratsuena, eta askotxo esatea da guztiek baitute zer-esan iradokitzailea , Bertso-hop dela esango nuke. Kontakizun horretan bertsolaritzaren mundu lar hertsian, lazo urdinaren garaietan, bertsolari hasi-berri baten “esperientzia traumatikoa” kontatzen digu Gorrotxategik. Idazle donostiarrari betidanik interesatu zaio gehiengoak askatasun indibiduala itotzeko duen gaitasuna, artaldearen kontrako ardi-beltzaren borroka antzua, apika alderatze lar muturrekoa eginez, gulag batekin alderatzen ditu gure gatazkaren eraginezko baztertze politiko bat eta Stalinen garaiko gulaga. Gatazka puri-purian zegoela, Garikoitz bertsolari disidentearen eta politikoki ez-zuzenaren potreta maisuki landu du, ederrak dira bertso-amaierak baliatuz egindako alderaketa politikoak, gure kontraesanen gordintasuna garraztasunez aireratuz.

Liburuari izenburua ematen dion lehen narrazioan, berriro ekingo dio askatasun indibidualaren gaia jorratzeari: Enekok auzitara eramango du Olentzero. Trufarako aukera guztiak profitatuz, gai instituzionalizatu baten aldaerak agertu dizkigu egileak, kasu honetan jai eta kontsumo sakratuaren izenean eraikitako gulaga. Ohitura sakratu-sainduen izenean, edota gainerakoen onarpenaren botere jainkotarraren izenean, irensteko gure gaitasunaren ispiluarekin jarriko digu aurrez aurre. Apika narrazio honek ez du amaiera borobilik edo zirraragarririk, baina tentuz estutzen ditu gizartearen sineskeriak eta onarpenak, ironia sarkorra lagun.

Oso identifikatua sentitu naiz bi narrazioekin. Zer moduz haurrak izenekoan haurren eta ohituren eraginez bikote baten arteko maitasuna eta sexu-grina galtzeko arriskuez hitz egiten zaigu, eta horren kontra erabili beharreko eguneroko estrategia txikiez. Bestalde, Bikiak izatea korapilatsuagoa da narrazioan erditzeko garaian bikote batek jasaten duen iritzi-mediku kontrajarrien zentzugabekeria salatzen du; gulag existentzialaren aurkako aldarria.

Azken kritikak

Pello Errotaren bizitza bere alabak kontatua
Antonio Zabala / Mikela Elizegi

Alex Gurrutxaga

Erleak, satorrak, beleak
Gaizka Sarasola

Iker Zaldua

Feriatzaileak
Patxi Larrion

Estibalitz Ezkerra

Airearen isla
Mikel Hernandez Abaitua

Hasier Rekondo

Azken patriarka
Najat el Hachmi

Amaia Alvarez Uria

Zer egingo dugu orain opariekin?
Aritz Gorrotxategi

Hasier Rekondo

Idoloak akatu genituenekoa
Iñigo Basaguren-Duarte / Gotzon Hermosilla / Igor Mercado

Mikel Ayerbe

Argiaren hautsa
Luis Elizetxea

Javier Rojo

Hilda dago poesia?
Joseba Sarrionandia

Mikel Asurmendi

Dorrearen eta penduluaren arteko ituna
Amaia Iturbide

Iratxe Retolaza

Abizen berriaren historia / Ihesi doana eta gelditzen dena
Elena Ferrante

Alex Gurrutxaga

Odolaren mintzoa
Xalbador

Igor Estankona

Sator lokatzak
Jon Arretxe

Javier Rojo

Odola / Gatza / Musua
Irati Jimenez

Xiker Belamendia

Artxiboa

Otsaila 2017

Urtarrila 2017

Abendua 2016

Azaroa 2016

Urria 2016

Iraila 2016

Abuztua 2016

Uztaila 2016

Ekaina 2016

Maiatza 2016

Apirila 2016

Martxoa 2016

Hedabideak