kritiken hemeroteka

6.866 kritika

Azken kritikak

« | »

Marginalia / Joseba Sarrionandia / Elkar, 1988

“Marginalia”: razionalitate marxista-leninistaren bidetik Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1988-07-27

Azkenaldi honetan argitaratu den libururik interesgarrienetako bat dela deritzot, eta arrazoi ugari aipa ditzaket ene baieztapen hori oinarritzeko froga gisa.

Artikulutzat hartu daitezke liburuan zehar unitate logiko batez barreiatzen direnak, artikulu gogoetatsutzat, zehatzagoak izateko, eta zehatza adjetiboa aipatu dudanez, esan dezadan, horixe bera dela idazlanon bereizgarririk nagusiena.

Inguru-minguru gehiegi ibili gabe Joseba Sarrionandia gaiari zuzen-zuzenean atxikitzen zaio.

Baina zein da gaia?

Gaiak ugariak dira, idazlanak bezainbeste, baina gaiak asentatzen diren harriak ez hainbeste: literatura, politika, biak batera, lagunei idatzitako gutunak… Guztiak gorputz razional baten pean, razionala bait da “Marginalia”ko Joseba Sarrionandia, eta honekin ez dut esan nahi beste liburuetan izan ez denik, poeta azken finean idazterakoan razionala bait da, bizitzan horrenbeste ez bada ere, idazleak berak dioen bezala.

Baina liburu honetan razionalitate hori marxista-leninista da. Batez ere idazlanak literatura eta politikaz direnean, nahiz eta horietan ere zenbait kontradikzio somatu daitekeen.

Esaldi batek liburu bat laburtu badezake honako honek laburtuko luke “Marginalia” osoa: “Idazle eta politiko ofizioak ezagugarri desberdinekoak dira, idazlearen perspektibak ez dira politikoarenak bezain definitu eta zehatzak, idazlea analitikoa eta konprentsiboa da, politikoa sintetikoago eta sektarioago den artean. Idazleak bere gisa iharduteko eta bere obraz zerbait berri sortzeko libertatea du, politikoa proiekto kolektibo bati atxeki behar zaio, militante bat gehiago besterik ez denaren apaltasunarekin. Idazle baitan batzutan bi aldeotatik bat, kara ala gurutzea, nagusitu egiten da, bestetan bi aldeok ados heltzen dira, bestetzutan idazleak urradura legez bizi behar du zation arteko tentsioa”.

Definizio polita eta seguruaski bizia eta sentitua, “Marginalia” liburua definitu dezakeena, poesiaz mintzo denean poesia-irakurle eta idazle handi gisa mintzo bait da, eta politikaz mintzo denean erakunde politiko eta erradikal baten partaide gisa.

Dena den, eta hau ene eritzia da, Joseba Sarrionandiak inguratzen duen errealitatea ekartzen du orrietara, eta teorizazio eta arrazoi apur bat orain arte desteorizazio eta desarrazoia egon den eremuan.

Baina horretan ez da liburua bukatzen. Bere poetikaren indarra erakusten du batez ere gutunetan, eta bere sintesia-ahalmena batez ere artikulu politikoetan. Ez dezala inork pentsa honez gero, idazlea bi buruko munstroa denik: buru bat, gero eta finkatuago berak bizitzen duen errealitate politiko eta ikusten duen inguruan.

Gutxi landutako artikuluak, gehiegi ez elaboratutako teoriak badaude ere, irakurri horretaz ohartzeko “Idazlegoa eta Iraultza I”, gehienek maila ona dute, altua esango nuke, ikustera ohituta gaudenarekin konparatuta eta aipatu behar dut bereziki “Posmodernismoaren inguruan” izenburua daramana, edo-ta “Gu izenordearen gainean” izenekoa, idazlan elaboratu eta ederra, teoria poetiko osoa.

Eta ondo idatzita. Izan ere Sarrionandiak berak idazten duena lerro hauetara ekarriz esan daiteke: “Txarto idaztea —esan zuen San Hilariok— bekatu duk”.

Azken kritikak

Bidean ikasia
Arantxa Urretabizkaia

Roberto Moso

Jenisjoplin
Uxue Alberdi

Peru Iparragirre

Poz aldrebesa
Juanjo Olasagarre

Iratxe Retolaza

Pekineko kea
Beatriz Chivite Ezkieta

Hasier Rekondo

Iraganik gabe
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Bidaiak
Jon Iñaki Lasa

Igor Estankona

Poz aldrebesa
Juanjo Olasagarre

Aiora Sampedro

Bi aldiz erditu zinen nitaz, ama
Alaine Agirre

Estibalitz Ezkerra

Bidaiak
Jon Iñaki Lasa

Javier Rojo

Dramak
Abelino Barriola

Aritz Galarraga

Labur txintan
Juan Kruz Igerabide

Igor Estankona

Haizeari begira
Jon Ariza de Miguel

Javier Rojo

Gerrak ez du emakume aurpegirik
Svetlana Aleksievitx

Javier Rojo

Haizeari begira
Jon Ariza de Miguel

Peru Iparragirre

Artxiboa

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Maiatza 2017

Apirila 2017

Martxoa 2017

Otsaila 2017

Urtarrila 2017

Abendua 2016

Azaroa 2016

Hedabideak