kritiken hemeroteka

6.995 kritika

Azken kritikak

« | »

Lancre / Luis Haranburu-Altuna / R&B-Kriselu, 1994

Deabruaren argitan J. Olaeta / Egin, 1995-03-05

“Euskal Herria Europako sorginkeriaren mintegia da, Satanek berak aukeratua… Euskaldunak hizkuntza arraro eta ezezagun batetan mintzatzen dira. Hauxe da lehenengo seinale txarra. Lapurtarrek nahiago dute arrantzatik bizitzea laborantzatik baino. Baina nork ez daki itsasoa traidorea dela? Ez da harritzekoa, beraz, itsasgizonak ere axolagabeak eta traidoreak izatea… Ez dira ez frantsesak eta ez espainolak, ez dute, bada, beren aberria maite…

“Izpiritu aristokratikoa oso agerian dago. Pobreenak badira ere, holako edo halako etxeko jaun-andretzat hartzen dute beren burua. Areago, beren abizenak baztertu, baita emazteak senarrarena ere, eta beren etxearena hartzen dute, ezezagun izatea nahi izango balute bezala, juxtu deabruari komeni zaiona…

“Emakume euskaldunak probokatzaileak dira eta beren jazkera eta orrazkera ez dira dezenteak. Udan askotan egiten dute igeri, oso gustokoa dute eta, jakina, jolas zikinak egiteko ere aprobetxatzen dute. Gainera, sagarzale amorratuak dira, sagarrak eta hauen zukuak besterik ez dituzte hartzen. Adanen semeak seduzitzen dituzten Evak dira”.

Hauek eta egun barregura sortzen diguten antzeko beste astakeria asko idatzi zituen Pierre Lancrek, 1609. urtean Lapurdin, bertako aiton-semeak eskatuta eta Frantziako (eta Nafarroako) Enrike erregeak aginduta, burutu zuen sarraskia justifikatu nahian. Lau hilabetez, ehundaka (bai, ehundaka) euskaldun errearazi zituen, sorginak zirelakoan. Eta hura hasiera besterik ez zela zioen Etxauz Baionako apezpikuak eromena hura baretzea lortu zuenean. Munstro hau —Lancreren biografian gizatasun-izpi txikienik ere ez dugu aurkituko— Luis Haranburu-Altunak idatzitako Lancre (Deabruaren argitan) antzerkilanaren protagonista nagusia da. Lan honek agian ahaztuxeegia dugun episodio historiko bat gogorazteko eta garai guztietako fanatismo eta zapalkuntzari buruz gogoeta egiteko aukera eskaintzen digu. Azken batean, Lancre ankerkeria eta itsukeriaren arketipoa da. Aita Saindua bera baino aitasainduzaleagoak diren eredu ere bada, Lancre, jatorriz, euskalduna baitzen. Rosteguy zuen benetako abizena.

Lancre (Deabruaren argitan) honek osatzen du Haranburu-Altunak —Antonio Maria Labayen, Piarres Lartzabal edota Jon Etxaidek ibilitako bideari jarraituz— antzerkigintza historikoaren inguruan idatzi duen pentalogia. Pentalogia honen gainerako protagonistak St. Cyran, Loiola, Zumalakarregi eta Sabino Arana dira.

Azken kritikak

Biennale
Beatriz Chivite

Igor Estankona

Demokraziaren pribatizazioa
Jule Goikoetxea

Peru Iparragirre

Azala erre
Danele Sarriugarte

Javier Rojo

6012
Karlos Linazasoro

Aiora Sampedro

Filiala
Sergei Dovlatov

Joannes Jauregi

Zaldi mamarroa
Ekaitz Goienetxea

Iratxe Esparza

Bihotz handiegia
Eider Rodriguez

Hasier Rekondo

Pelegrinak
J.E. Urrutia Capeau

Javier Rojo

Zaldi beltzak zeruan
Txomin Peillen

Peru Iparragirre

Tiroa kontzertuaren erdian
Belen Gopegui

Aritz Galarraga

Zaldi mamarroa
Ekaitz Goienetxea

Javier Rojo

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Aiora Sampedro

Azala erre
Danele Sarriugarte

Joannes Jauregi

Jainkoen zigorra
Alberto Ladron Arana

Iratxe Esparza

Artxiboa

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Maiatza 2017

Hedabideak