kritiken hemeroteka

6.959 kritika

Azken kritikak

« | »

Mitxoleta elektrikoetan koleopteroak / Mitxelko Uranga / Beta, 2010

Nihilismo erromantikoa Leire Lopez Ziluaga / Berria, 2010-09-26

Lore elektrikoak oso garratzak omen dira jan eta berehala, baina handik gutxira, nerbioekin interakzioa egiten duten substantziak dituztenez, kilimak eragiten ei dituzte mukosa guztietan, mihian hasi eta ezpainetara zabaltzen diren kilima atseginak. Pilaren poloetako bat ahoan izatearen antzeko sentsazioa eragiten omen dute, hainbat minutu irauten duena. Hain zuzen ere, Mitxoleta elektrikoetan koleopteroak izendatu du Mitxelko Urangak bere aurreneko poema liburua. Liburu hau kaleratu baino lehen, ipuin erotiko bat zuen argitaratua Txalapartaren Basa Gurina bilduman. Horrez gainera, artikuluak argitaratu izan ditu zenbait komunikabidetan, bereziki webgune filosofikoetan, euskaraz nahiz gaztelaniaz.

Lore elektrikoek sortzen dituzten sentsazio ustez antagonikoak elkartzen dira poemotan ere; izan ere, nihilismoa eta erromantizismoa dira liburuko bi ardatz nagusiak. Munduaren ikuskera etsitua adierazten du ni poetikoak poema-sortan, liburua zabaltzen duen Shakespeareren aiputik hasita: “Gizakiak jaiotzerakoan negar egiten du eroen antzezlan honetara datorrelako”. Aieneak, oihuminak, uluak daude liburu osoan, ia nihilismoz ikusten den munduari buruz jarduteko. Hain zuzen ere, hainbat gai filosofiko lantzen ditu liburuak —heriotza, askatasuna, erokeriaren mugak, antzezlan posmodernoa—, baina filosofoaren ikuspegitik egin beharrean, minez dagoen poeta da hemen hitz egiten duena. Erromantizismoa da hemen nihilismoaren salbazio bakar, eta lehen begiratuan kontzeptu biek elkar ezeztatzen dutela eman dezakeen arren, poetaren diskurtsoak biak elkartzen ditu, ezereza eta dena batzen diren lekuan, bata bestea bezain muturreko.

Dadaismo alemaniarraren izen nagusietako bat —Richard Huelsenbeck— aipatzen du lehen poeman; bosgarrenean, berriz, Marcel Duchampen txizatokia. Bigarrena lehenengoa baino erreferentzia agerikoagoa, baina biek begiratzen dute garai bertsua, batzuek abangoardiak hil baino lehenagoko sasoira. Erreferentzia esplizituez gainera, liburuak berak baditu abangoardiaren eragina erakusten duten ukituak.

Poema laburrak dira Urangak idatzitakoak; hogeita bi bertso-lerro ditu luzeenak eta zazpi laburrenak. Laburtasun horri esker, poemen irakurketa ez da zaila egiten. Errimatuak dira poemetako batzuk, baina errimetarako erabili diren atzizkiak oso komunak dira, eta nekagarri egiten dute poema batzuen irakurketa, esate baterako: pairatzen / bizirauten / nekaltzen / iragartzen.

Liburuak funtzionatu dit poema batzuetan, baina naifegia egin zait zenbait kasutan, batzuetan gehiegizko nihilismoagatik, bestetzuetan gehiegizko erromantizismoagatik; adibide bat jartzearren: “tximeleta-harrapagailuarekin gozoki-hodei galduak atzitzea”. Gainera, zenbaitetan, adierazten dituen ideiak errazegiak iruditu zaizkit, eta hainbeste aldiz irakurritakoak, idaztankerak liburuari sakontasun itxura ematen dion arren.

Liburuak asebete ez banau ere, orain arte irakurri ditudanetan onena dela esango nuke. Ez dakit editorerik izan duen, baina haren eskuaren falta sumatu dut. Poema batzuk biribiltzen lagunduko lukeela uste dut, eta zenbait poematan itzuri diren aditzen komunztadurak eta koma okerrak konpontzen. Horrez gain, poema batzuetako erlatibozkoen segidak, eta azken erlatiboaren osteko komak, irakurketa zailtzen du.

Liburu interesgarria. Gogoz irakurriko dugu hurrengoa, hemen erakusten hasitakoa zehaztuz gero, liburu polita aterako zaio-eta.

Azken kritikak

Mundu ikuskerak euskal narratiba garaikidean: modernitatearen krisitik postidentitatearen promesera
Gorka Mercero

Mikel Asurmendi

Biennale
Beatriz Chivite

Peru Iparragirre

Mina edo libertatea!
Kepa Larrea

Javier Rojo

Hodien metafisika
Amelie Nothomb

Amaia Alvarez Uria

Nora goaz euskalduntasun honekin?
Joxe Manuel Odriozola

Joannes Jauregi

Gaizki ulertua
Irene Nemirovski

Aiora Sampedro

Hitzontziak
Xabier Montoia

Iratxe Esparza

Poesia kaiera
Rosalia de Castro

Igor Estankona

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Javier Rojo

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Peru Iparragirre

Gerezi denbora
Inazio Mujika Iraola

Amaia Serrano Mariezkurrena

Eoskola. Heziketa hipermodernoa
Mitxelko Uranga

Javier Rojo

Txoriak dira bederatzi
Tere Irastortza

Aitor Francos

Haizeari begira
Jon Ariza de Miguel

Usoa Alberdi Fernández

Artxiboa

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Maiatza 2017

Apirila 2017

Martxoa 2017

Hedabideak