kritiken hemeroteka

6.936 kritika

Azken kritikak

« | »

Zazpi etxe Frantzian / Bernardo Atxaga / Pamiela, 2009

Sator-lana Bixente Serrano Izko / Berria, 2009-04-19

Ezagunak dira Bernardo Atxagaren dohainak eleberrigile gisa, bere maisutasuna hari narratibo baten inguruko zertzeladak harilkatu, pertsonaiak diseinatu, erritmoak neurtu eta idazkera egokitzeko. Bertze anbiziorik gabe kontakizun kitzikagarri baten osagaiak gozatu nahi dituenak badu beste aukera bat Zazpi etxe Frantzian honetan. Baina horrela izanik ere, seguru nago irakurle lainoenari ere burmuineko zoko-mokoetan geldituko zaizkiola hainbat irudi, pasadizo-eta, gero sator-lana eginen diotena sentipenetan eta, agian, agian, ikusmoldeetan.

Abentura nobela izateaz gain, historikoa eta exotikoa dela pentsa daiteke azaleko irakurketa batean. Izan ere, XX. mende hasierako Kongo Belgikar hartan kokatu du idazleak akzioa. Pizgarri bat, dudarik ez, Atxagaren irakurleontzat, ea zer eskain diezagukeen hainbat hamarkadatan bere erara baina euskal munduaren giroan murgildurik ibili ondoren. Dena dela, abenturazkoa baino gehiago den bezalaxe, ez gaude ez nobela historiko ez exotiko baten aurrean. Kolonialismoaren garai haietan kokatu arren, ez du inolako asmorik sepia koloreko argazki bati bizitza berpizteko. Eta hain urrun dugun Afrika beltzean sartu arren, ez du inolako mugimendurik egin mundu exotiko hura gure begietara ekartzeko.

Zorionez. Kontakizunak sinesgarritasuna galduko lukeelakoan nago koadro historiko errealista bat eta mundu arrotz hura “den bezala” geure etxean sartu nahi izan baligu. Postu militar bateko soldadu zurien egunerokotasuna, haien arteko ika-mikak eta tirabirak, haien bizipenak, anbizioak, balio moralak, astakeriak eta ahuldadeak agertzen zaizkigu orrialdeetan zehar, kolonialismoari buruz ez ezik zurien grina zibilizatzaileari buruz ere doan gogoeta bizi bat egiten. Beltzek, gure jardun zibilizatzailearen biktimek, ez dute hitz egiten, ez dute irakurlearen aurrean sufritzen; zuriak dira protagonistak, gaizki edo ongi pasatzen dutenak, zuriak dira euren eginkizun eskasetan aberasteko edo herrimina leuntzeko edo larrua jotzeko edo bertzerik gabe euren asperdura uxatzeko basatikeriak guztiak egiten dituztenak. Beltzak eta oihaneko piztiak zurien jostailu hutsak dira.

Lekurik utzi gabe tonu tragiko edota dramatikoei zirujau profesional zorrotz batek eskalpeloa bezala, holaxe erabiltzen du idazleak bere luma, marra ahalik eta gutxien, zehatzen eta zorrotzenekin aurkeztuz pertsonaiak eta kontatuz ekintzak. Kapitain poeta eta esteta bat, kazike paternalista baten antza agintzen duena postu militarrean, Baudelaire eta Gauguinen parekoa nahi izanen lukeena, astean behin nerabe beltz bat desloratzen duena haren edertasuna bere marrazkietan betikotu ondoren, iruzurgile ere dabilena negozio publikoen itzalean; Van Thiegel tenientea, agian buruargia eta tiratzaile ona izandakoa baina gain behera doana alkoholismoaren labarretan, zeinaren burmuina bi edo hiru zatitan banatzen den, zati bakoitza bere kabuz dabilkiola gauzak aztertu nahian; Donatien laguntzailea, kankailu eta baldarra baina den-dena begiak kapitainaren zerbitzuan, emozioak zintzur-sagarraren etengabeko mugimenduen bidez bakarrik susma zaizkiona; Chrisostome eta bere balentria isilak, susmagarriki kastua, halako detente bala bat beti bularrean eta tiratzaile ikaragaitza, baina sifilisaren infernuaren beldurrak eramana bere obsesio erlijioso eta abstentzio sexualetara… Horrelako pertsonaiengan, eta haien ekintzetan, kolonialismo gaiztoaren isla inpresionistak ez ezik, kulturarik bikain eta finenaz bernizaturiko gizakion erraiak ere ditugu agerian, kirofano literario honetan.

Azken kritikak

Hirutter
Nerea Arrien

Peru Iparragirre

Joanak joan
Jon Etxaide

Aritz Galarraga

Hadji-Murat
Lev Tolstoi

Javier Rojo

Populismoaz
Joseba Gabilondo

Mikel Asurmendi

Hitzontziak
Xabier Montoia

Aiora Sampedro

Gailur ekaiztsuak
Emily Bronte

Joannes Jauregi

Honetara ezkero
Arantxa Iturbe

Iratxe Esparza

Barbaroak baratzean
Luis Garde

Hasier Rekondo

Goldsmithen ikaslea
Joxean Agirre

Javier Rojo

Bihotz handiegia
Eider Rodriguez

Alaitz Andreu Eizagirre

Horma
Anjel Lertxundi

Jose Luis Padron

Bihotz handiegia
Eider Rodriguez

Amaia Alvarez Uria

Elurra ikusi dut
Xabier Lete

Felipe Juaristi

Gu orduko hauek
Garazi Arrula Ruiz

Estibalitz Ezkerra

Artxiboa

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Maiatza 2017

Apirila 2017

Martxoa 2017

Otsaila 2017

Hedabideak