kritiken hemeroteka

7.001 kritika

Azken kritikak

« | »

Poliedroaren hostoak / Joan Mari Irigoien / Erein, 1982

Mototik Mitora Jon Kortazar / Idatz & Mintz, 1983-05

Nobela honen agerpena kuriositatez itxaroten ba gendun ere, irakurri ostean inpresio doblea sortzen dau. Alde batetik, anbizioaren markak ageri ixten deuskuz idazleak. Hiru euskal belaunaldien historia kontatu nahi izan deusku. Eta argumentoaren aipamenak beste barik, Garcia Marquez-en Cien Años de Soledad dakargu gogora. Ez dakit beste horrenbeste egin nahi izan dauan baina horrelako susmoa aurkitu deutsagu testuari. Baina desbardintasunak, lasterregi nabaritzen jakoz. Garcia Marquezek, herri baten historiaren inguruan mogitzen ba eban bere kontaera, eta narrazioak herria azaltzen ba eban, ez deutso horri jarraitu Irigoenek, nobela bere izaera eta jokera pertsonalak aztertzeko egina dogu eta. Poliedroaren hostoak nobela historian aurretik izan diran pertsonaien jokerez osotutako pertsonai bat azaltzeko zuzendua dago. Joan Mari Irigoien, hain zuzen.

Hego Ameriketako nobelagintzaren aztarna ez da Garcia Marquezengan amaitzen. Juan Rulforen Pedro Páramo gogoratzen dau nobelaren lehenengoko alde nagusiak. Hilen arteko alkarrizketa luzeak, mexikanoak erabilitako teknikarik barrienetarikoa dogu. Baina, hemen ere desbardintasuna, ze Juan Rulfok hilek bitartez sinbologia lortu nahi eban, biziak ere hilak zirala Mexikon adierazi. Sinboloa teknika bihurtzen dau Irigoienek.

Nobelaren beste ezaugarri berezia estiloen aldaketa izango litzateke. Gairik gai, kapituluz kapitulu, teknika eta tono desbardinak bilatu ditu Irigoienek, karlista eta liberalak bizi diren familietan. Hasiera batetan, lurra eta karlisten izaera, Euskal Herriko mitoen bitartez azaltzen ditu. Behin eta barriro, etnografiako datuak baliogarri bihurtu ditu, pertsonaien izaera josteko. Baina hor ba dago zerbait murriztu. Behin eta barriro teknika bardina erabiltzen da, -agian bakarra- pertsonaien taiukera horretan. Horrela, datuak pilakatuz testuaren aberastasuna lortu badau ere, jokabidearen bakartasunak, ez dau barietate handirik osatzen.

Simetria eta sinbolismoak dira hurrengoaz agertzen jakuzan elementu erabilgarriak. Pasarte arteko simetriak, familia biren arteko kontrajarpena azaltzeko erabili diren ekintza pareen egitura, nahiko ondo ixten ditu loturak jarraitzen.

Joan Mari Irigoienek narrazio -fabulazio-maila ikaragarria erabili izan dau nobela konposatzerako orduan. Ekintzak, eta anekdota barriak behin eta barriro bizten dabe irakurlearen interesa, azkenean kantsagarri gertatu arte ere, noizbait.

Anekdotak, eta elementuen pilaketak itogarri bihurtzen dau testua nonbaiten. Jokera herrikoak jarraitzen dituanean, egiten da interesgarri liburua. Bigarren partean nabariago sortzen dalako, batasun falta batek, eta esperimentalismo hutsak, sortzen dauan kantsapena.

Batasun falta da agian, nobelak dauan prolemarik handiena. Hari bakarrik ez dago eta ekintzen eta tekniken pilaketa izan da irtenbidea, nik uste. Horrela nobela hainbat orrialdetan luzatzeak alperrikoa dirudi.

Intentuaren nagusitasunak baina irakurketa merezi dau.

Azken kritikak

Zaldi mamarroa
Ekaitz Goienetxea

Aiora Sampedro

Badena dena da
Patxi Zabaleta

Amaia Serrano Mariezkurrena

Neska bat leku inposiblean
Xabier Amuriza

Estibalitz Ezkerra

Poesia kaiera
Alfonsina Storni

Alex Uriarte

L.A.A.
Maixa Zugasti

Ibon Egaña

Duchampen inguma
Eric Dicharry

Javier Rojo

Biennale
Beatriz Chivite

Igor Estankona

Demokraziaren pribatizazioa
Jule Goikoetxea

Peru Iparragirre

Azala erre
Danele Sarriugarte

Javier Rojo

6012
Karlos Linazasoro

Aiora Sampedro

Filiala
Sergei Dovlatov

Joannes Jauregi

Zaldi mamarroa
Ekaitz Goienetxea

Iratxe Esparza

Bihotz handiegia
Eider Rodriguez

Hasier Rekondo

Pelegrinak
J.E. Urrutia Capeau

Javier Rojo

Artxiboa

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Maiatza 2017

Hedabideak