kritiken hemeroteka

6.959 kritika

Azken kritikak

« | »

Tigre ehizan / Aingeru Epaltza / Elkar, 1996

Tigre ehizan Arantza Etxabarria Iturbe / Idatz & Mintz, 1997-12

Euskal literaturak iraun behar badau, frutiu mamitsuakbehar ditu, labeak bertan behera ez jausteko opilak egitea behar dauen legez. Opil bero-beroa —urtebete eskasekoa— Nafarroako labetik jatorku, baina honezkero bere usain gozoa gure herrikotxoko guztietara barreiatu dau. Fruitu mamitsua, aurtengo Euskadi Literatur Sarien irabazlea da gainera.

Okina, nafartarra bera, euskal literaturan fruitu emaile eta frutiu biltzaile. Arboladiek egundo bere ez deutsie nuga fisikoei jaramonik egiten eta oraingoan bere, ipar, hego, eki eta mendebaldeko igaliak fruta-ontzi berean ipini deuskuez. Iruñeko semeak liburuan hizkuntzaren maisutasuna agertu dau eta horra hor emaitza: euskalkiz ehotako oihal ederra. Hiztun guztiontzat pegarik bakoa.

Istorioa 1944ko abuztuaren 7an, II. Mundu Gerra ahitzeko puntuan dagoala hasi eta amaitzen da. Liburuan egun bakar bateko jazoerak datoz, egitura bereziz baina: istorio bi daukaguz aldi berean, pare-parean. Martin Venezuelan da, gerran, eta bien hitartean Martintxu semea Lapurdiko Larresoron da, aitari begira: bera ere gerran da, helduen borrokan murgildutako umea. Aita-semeak tigre ehizan jabilkuz, piztiagaz nor baino nor.

Eta liburuaren gaia ? Elaberrian zehar, behin eta barriro topatu daikezu tigrearen irudia. Tituloan agertuten da eta horixe hera da nik neuk behinik behin gaitzat aukeratuko neukena. Baina kontuz, tigre bat baino gehiago dago eta liburuan tigre animalia (panthera tigris) egon badago —aitak ehizatu behar dan—, baina beste tigrea (psike gogaikarris) ez dogu ahaztu behar, pertsonaia biengan agertuten da eta. Tigre biek antza itzela daukie, biak nabar, misteriotsu, isil.

Liburua edozeinek irakurri leike, hizkuntzaren aldetik pegarik ez edukiteau gainera, laburra dalako: inork ez dauko ihes egiteko aitzakiarik. Idazleak, esan gura dauena labur diñosku, zuzen, baina xehetasunak baztertu barik. Bada ez bada bere, ez egizu pentsatu liburua arina, edozelangoa dala (horixe ez gero!), sakona da eta.

Irakurle alperrok, bada zer gehiago behar doguo opil gozoa dastatzeko? Adimenari fruitu samurrak emon behar deutsaguz, ostean pipiak ehizatuko gaitu eta, geuk bera baino.

Zuhur! Tigrea arboladian zehar dator eta!

Azken kritikak

Mundu ikuskerak euskal narratiba garaikidean: modernitatearen krisitik postidentitatearen promesera
Gorka Mercero

Mikel Asurmendi

Biennale
Beatriz Chivite

Peru Iparragirre

Mina edo libertatea!
Kepa Larrea

Javier Rojo

Hodien metafisika
Amelie Nothomb

Amaia Alvarez Uria

Nora goaz euskalduntasun honekin?
Joxe Manuel Odriozola

Joannes Jauregi

Gaizki ulertua
Irene Nemirovski

Aiora Sampedro

Hitzontziak
Xabier Montoia

Iratxe Esparza

Poesia kaiera
Rosalia de Castro

Igor Estankona

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Javier Rojo

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Peru Iparragirre

Gerezi denbora
Inazio Mujika Iraola

Amaia Serrano Mariezkurrena

Eoskola. Heziketa hipermodernoa
Mitxelko Uranga

Javier Rojo

Txoriak dira bederatzi
Tere Irastortza

Aitor Francos

Haizeari begira
Jon Ariza de Miguel

Usoa Alberdi Fernández

Artxiboa

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Maiatza 2017

Apirila 2017

Martxoa 2017

Hedabideak