kritiken hemeroteka

6.958 kritika

Azken kritikak

« | »

Ke arteko egunak / Antxon Ezeiza / Koldo Izagirre / Elkar, 1990

Bigarren aktua Jose Luis Otamendi / Argia, 1990-11-11

“Ke arteko egunak” estrenatu eta urtebetera gidoia liburu egina. Ez da oso normala gure artean. Den den normaletik gutxi du liburu honek. Dardarizo modukoa nabari dut, tripako hazkura, ahokada handiegia botako dudanaren beldur edo, zine-gidoi hau literatura dela esatean, muga lanetan ibiltzeak meriturik kenduko balio bezala. Beti seguru jokatu nahiaren herdoila. Lanak, ordea, asmoetan baino fruituetan neurtzen dira. Antxon Ezeiza eta Koldo Izagirreren gidoia izenaren jabe bada behintzat. Ez da gutxi.

Istorioari gagozkiola, labur eta gaizki esanda, erpin zorrotzeko triangulo baten aurrean gaude, maiz poligono bilakatzen dena baina anguloak kamusteke. Bestalde, kotidianoa zaigu horko zertzelada asko, minbera bezain kotidiano.

Pedro Sansinenearen bidai-kronika da, drama konzentrikoetan emana: Telemakok, aita preso nola daramaten dakusa, sustraiak inausita dauzka, emazte-alabak utzita bere burua non koka bila dabil, bihotzez bihotz erromes, urtuz doan aingurabako izeberg. Behinbehinekotasunak agintzen du, estazioek, aireportuek, irudiak pitzaduraz jota daude. Ez dago dudarik, XX. mende hondarreko Euskal Herrian gaude: inguruak kontraste ugari du, zaila da eramaten, harremanak zakarrak dira, Pedrok ispilua joz ukabila odoldu du.

Eskenen linealtasuna etenda ageri da, istorio paraleloak, trama poetaren bulkadak gidatzen du, zenbaitetan drama handietako indarra sentitzen da, eskena batek hurrengoa ebakitzen du, off-ahotsak, odolak, keak lotzen ditu.

Pedroren figura handia da, askotan geure buruak baino sinesgarrigo dirudi, taularatua ikusten dut antzokian, arketipoa. Beste aldean, Keparen pertsonaia egin zait txepelena neuri, batez ere Lurdesekikoetan. Sugerentziak, irakurketa posible ugaritarako ematen du: memoriari erreferentzi etengabeak (aita, Paula protagonista estaliak…), umore tristea, itolarri existentziala…

Liburu ekologikotzat ere joko nuke, besteak beste geure inguru sozial afektibora biltzen gaituelako, galde egiten daki, beraz ausarta da. Ibili nahi duen bidetik dabil garbi, konplejorik gabe, ez du didaktismo ezkuturik, eskapismoari ihes egiten dio, ez du sasi oreka salomonikorik bilatzen, melodrama erromantiko polita da ene aburuz.

Azken aldera, Pedrok pitzatutako ispilua osorik ageri da, aurrean duena isladatzen du. Pedroren hitzekin esateko: “Badirudi gerrek badutela bigarren aktu bat…”.

Azken kritikak

Biennale
Beatriz Chivite

Peru Iparragirre

Mina edo libertatea!
Kepa Larrea

Javier Rojo

Hodien metafisika
Amelie Nothomb

Amaia Alvarez Uria

Nora goaz euskalduntasun honekin?
Joxe Manuel Odriozola

Joannes Jauregi

Gaizki ulertua
Irene Nemirovski

Aiora Sampedro

Hitzontziak
Xabier Montoia

Iratxe Esparza

Poesia kaiera
Rosalia de Castro

Igor Estankona

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Javier Rojo

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Peru Iparragirre

Gerezi denbora
Inazio Mujika Iraola

Amaia Serrano Mariezkurrena

Eoskola. Heziketa hipermodernoa
Mitxelko Uranga

Javier Rojo

Txoriak dira bederatzi
Tere Irastortza

Aitor Francos

Haizeari begira
Jon Ariza de Miguel

Usoa Alberdi Fernández

Txoriak dira bederatzi
Tere Irastortza

Igor Estankona

Artxiboa

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Maiatza 2017

Apirila 2017

Martxoa 2017

Hedabideak