kritiken hemeroteka

6.938 kritika

Azken kritikak

« | »

Gerla urte, gezur urte / Fermin Irigaray Larreko / Pamiela, 1993

Bakardadea Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1994-04-16

Hauxe da aspaldian irakurri dudan libururik tristeena. Izenburuak hala badio ere, ez da gerla urtez soilik ari, gizon baten bakardadeaz ere bai. Iruñean, gerra garaian, ez zen erraza euskaldun eta abertzalearen sinesmenei eustea, alde guztietatik baitzetorren erasoa. Isolamendua. Liburu honen sarrera interesgarri eta hunkigarrian J. A. irigarayk dioen moduan: “Dena den, gerlak ekarri bortxazko etendurak euskaldungoarekiko bideak hertsi zizkion eta isolaturik zuen utzi; zamakaturik eta aski etsiturik ez zukeen betse biderik: nehoiz baino gehiago, idazten segitzea haren salbabide bakarra zatekeen…”.

Fermin Irigaray, euskararen eta abertzaleen munduan hain ezaguna zena, bakarrik geratu zen Iruñean. Berriak jakiteko modu ezinbestekoa, egunkariak irakurtzea eta egunkarien bidez zetorkion errealitatea ez zuen oso gustokoa. Ulergarria da haren etsipena. Gogoratzen dit preso dagoena, txori bat lagun duena. Txori horrek kantatzen duenean alegratzen da. Hiltzen diote txoria gezi batez. Harrez gero ez du mezularirik.

Liburu hau idazteko deliberoa hartu zuen, egoera kaskarrean, euskararen etsaiez inguraturik zegoela. Irakurri besterik ez orrialdeak, nola ibiltzen zen egunkariek zekartzaketen euskarazko testuen bila; zein liburuak irakurtzen zituen, euskara ez galtzeko; nola ez zuen galdu bere hizkuntzarekiko atxekimendua; zein neurritan erabaki zuen egunkari modukoa idaztea, inoiz argitaratuko ez zuela jakinik, bere hizkuntzaz idazteagatik beste aitzakirik gabe. Kafka.

Gerra garaiko beste istorioak gogoratzen dizkit (gerra garaian historia errepikatu egiten baita). Ezaguna dut jende mordoa bere liburutegiko aleak erre, gorde eta ezkutatu zituena, karlistekin, falangistekin, etsaiekin, hitz batez esateko, inongo oztoporik ez izateko.

Tristeak dira gerrako istorio guztiak. Hiri hartuetan (garai hartako Iruñea, eta, Sanchez Ostizen testuak irakurrita, gaurko Iruñea den bezala), nagusi den kontrako joerari eustea oso zaila baita, norberaren bizia ez denean, senideena dagoenean jokoan. Irakurri behar da liburu hau, gizakia, ideia batek bizi duenean, nola portatzen den jakiteko.

Azken kritikak

Hirutter
Nerea Arrien

Peru Iparragirre

Joanak joan
Jon Etxaide

Aritz Galarraga

Hadji-Murat
Lev Tolstoi

Javier Rojo

Populismoaz
Joseba Gabilondo

Mikel Asurmendi

Hitzontziak
Xabier Montoia

Aiora Sampedro

Gailur ekaiztsuak
Emily Bronte

Joannes Jauregi

Honetara ezkero
Arantxa Iturbe

Iratxe Esparza

Barbaroak baratzean
Luis Garde

Hasier Rekondo

Goldsmithen ikaslea
Joxean Agirre

Javier Rojo

Bihotz handiegia
Eider Rodriguez

Alaitz Andreu Eizagirre

Horma
Anjel Lertxundi

Jose Luis Padron

Bihotz handiegia
Eider Rodriguez

Amaia Alvarez Uria

Elurra ikusi dut
Xabier Lete

Felipe Juaristi

Gu orduko hauek
Garazi Arrula Ruiz

Estibalitz Ezkerra

Artxiboa

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Maiatza 2017

Apirila 2017

Martxoa 2017

Otsaila 2017

Hedabideak