kritiken hemeroteka

6.933 kritika

Azken kritikak

« | »

Haize hegoaren aroak / Luis Garde / Pamiela, 2007

Aroz aro Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2007-07-06

“Eta gero hil zen. Ez zekien hilda zegoenik. Ohatzetik lur iluna bere otoitz mutua ahoskatuz entzuten zuen”. Faulknerren esaldia da, liburuaren sarreran idatzita dagoena. Beti pentsatu dut sarrerako hitzak ateak bezalakoak direla, nondik joan adierazten dutenak. Gizakiaren historia, izan ere, bere heriotzaren historia izan da, bere suntsiketaren kronika, gerraz gerra eta hondamendiz hondamendi, alegia oroimenez oroimen. Poesia oroimen ekintza da, baina oroimen guztiak ez dira poema bilakatzen. “Gogorapenek asetzen eta husten naute”, dio Luis Garde poetak. Gogorapenek askatzen eta lotzen gaituzte, gogoratu nahi den tokira.

Lauaxeta hartu du gidari oroimenaren ibilbide honetan. Lauaxeta mugako poeta baita, gerra ikusi eta gerra jasan zuena, begiak oroimenez beteak hil zena, begiak oroimenez eta gorputza bala zuloz. Oroimena zirkularra da, poesia bezala, Luis Garderen ibilbide poetikoa bezala. Denak bere aroak ditu, bere sasoiak, dena dagokion unean ontzen da, eta unetik kanpo galtzen eta alferrik usteltzen. Hasten dena amaitu egiten da, eta amaiera hasiera baino ez da, beste suerte bateko hasiera, ordea.

“Arma zen artean oroimen aratzaren zama”, idatzi du poetak, hasierako kontuak argiagoak baitira, ikusgarriagoak. Arina denean erraz eramaten da; astuna egiten denean albo batera botatzen da, mingarria delakoan.

Badute poema hauek helburu sinbolikoa: errealitatea den bezala azaldu beharrean, haren irudia erakusteko nahia. Aroak badoaz eta beraiekin batera bizia. Haize eroa, haize eria, haize hiria, haize araua, jolasteko hitzak baino gehiago dira: “Haize hegoaren hiriak nork erraustuko ditu? / haize hegoaren arauak nork ulertuko? / haize hegoaren aroak nork geldituko?”.

Sinbologia aberatsa da, gainera, oso landua eta, batzuetan, surrealismoaren arautegitik (edo arautegi ezetik) gertu: “Gaua zakur beltz itzela da. / Azalean tatuaturik izarrak”.

Azken kritikak

Hadji-Murat
Lev Tolstoi

Javier Rojo

Hitzontziak
Xabier Montoia

Aiora Sampedro

Gailur ekaiztsuak
Emily Bronte

Joannes Jauregi

Honetara ezkero
Arantxa Iturbe

Iratxe Esparza

Barbaroak baratzean
Luis Garde

Hasier Rekondo

Goldsmithen ikaslea
Joxean Agirre

Javier Rojo

Bihotz handiegia
Eider Rodriguez

Alaitz Andreu Eizagirre

Horma
Anjel Lertxundi

Jose Luis Padron

Bihotz handiegia
Eider Rodriguez

Amaia Alvarez Uria

Elurra ikusi dut
Xabier Lete

Felipe Juaristi

Gu orduko hauek
Garazi Arrula Ruiz

Estibalitz Ezkerra

Honetara ezkero
Arantxa Iturbe

Javier Rojo

Horma
Anjel Lertxundi

Iratxe Retolaza

Honetara ezkero
Arantxa Iturbe

Peru Iparragirre

Artxiboa

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Maiatza 2017

Apirila 2017

Martxoa 2017

Otsaila 2017

Hedabideak