kritiken hemeroteka

6.959 kritika

Azken kritikak

« | »

Lasto sua / Aingeru Epaltza / Alberdania, 2005

Ostrukak jezten Iñigo Roque / Gara, 2005-12-31

Iruditzen zait liburuen aurkezpenetan gero eta xelebrekeria gehiago esaten direla (espektakulua). Aingeru Epaltzak, ordea, ezin argiago definitu zuen bere azken liburua, lañoki: azken urteotan enkarguz egindako lanak dira. Horixe da liburuaren kontzeptua. Lehen ipuina eta azkena izan ezik, gainerakoak aldizkarietan nahiz zabalkunde urriko beste argitalpen batzuetan plazaratu dira.

“Atertzean”, berez, idazlearen lehenbiziko liburuan baztertutako ipuina da, orain berreskuratua, gaiari hain minbera ez iritzirik (gatazka zoritxarrekoaz dihardu). Duela hamabost urte ipuin futurista zen, eta orain, denbora futuroan, halakoxea da oraindik. Kontu bitxia. Ipuin arrotza, enparauen aldean. Eta egingo nuke liburu osoa baldintzatzen duela, besteak baino garratzagoa delako, luzeagoa delako (estuegia, guztiarekin ere), umorea ments duelako… Litekeena da batzuei demaskeria begitantzea. Dena den, harritu egingo nintzateke honezkero inork jantziak urratuko balitu. Ironiaz esan dezadan ez dela argitzen zertan ari ziren Iruñeko Alde Zaharreko frankotiratzaileak eta eskertzekoa dela maitasunaren aringarria. Histrionikoegia.

Hortik aurrera, umorea agerikoagoa da ia liburu osoan; rossli usainekoa, hain xuxen. “Corsaren kontra” telebistako kronika beltzeko saioetako istorioa da. Pertsonaia funtzionario prestu bezain erostezina da, zango lirainen artean trabatua eta galdua.

“Metafora” ipuinean ere, funtzionario baten ibilera herrenen berri ematen digu Epaltzak. Zoragarria da idazleak lortzen duen suspensea, pertsonaia ordenagailuko leihoa ixteko lehian. Ipuin horretan, idazleak bere zinezko lantokira garamatza, administrazioko itzultzaileen eremura.

“Ordutegia” ipuina, aldiz, Ikuskapenerako Informazio eta Plangintza Atalean dago girotuta. Kontakizun hau, aurrekoa bezala, funtzionarioentzako aldizkari batean azaldu zen estreinakoz. Ataleko zuzendari begiluze baten burutazioen berri ematen du idazleak. Azkenean, dirudiena ez da izango, itxuraz maitasuna izan daitekeenak zigor-espedientea ekarriko baitu.

“Primitiae” Bernat Etxepareren desmitifikazio halako bat da. Etxepare erretxin ageri zaigu, muker, isilmandatari eta, jakina denez, Gaztelaren aldeko, beaumondarren faboreko. Kontrapuntua Migel Mailu gazteluzaina da, nafar zintzoa, Iruñearen minez bizi dena, bortuen bestaldean. Emaitza bikaina da: erbesteratuaren arrangura isila eta Etxepareren zipozkeria bat eginda.

“Frank&Berri” Kixoteren bertsio garaikidea da. Kixo eta Pantxo erraldoien aurka oldartzen dira nonahi, bidegabekeriak borrokatzeko, baina erroten besoek, behin eta berriro, xitxifrikatu egiten dituzte. Ameslari patetikoak dira, zapazto tristeak, taxuzko zigorrik ere jasotzen ez dutenak.

“Trek” ipuinean, mendiko oporraldi bat aurkezten digu idazleak, pertsonaia bakoitzaren ikuspegitik. Irakurlea, horrenbestez, apurka-apurka ohartzen da gertatzen ari denaz, harreman-sarearen marapiloez eta askabideez, barre txikiarekin.

“Morroia” ipuinean, azkenik, Epaltzak maisukiro biltzen ditu belaunaldien arteko ezin ulertuak eta Nafarroa Garaiko politika eskizofrenikoa. “Gorroto haut” bilduman irakurtzeko aukera izan zen.

Aurreneko ipuina irakurri eta gero, liburua horrelako alai aire batez doa. Funtzionario bat imajinatzen dut, ordenagailuaren ostean kukututa, barreka ipuineko funtzionarioen trakeskeriak irakurtzen. Batzuetan, mito urbanoen antza hartzen zaie narrazioei, Aingeru Epaltzaren hizkuntza miragarriak ederturik. Efektua berdingabea da. “Rock’n'roll” bikainaren ondoren, hurrengo zer etorriko irrikaz.

Azken kritikak

Mundu ikuskerak euskal narratiba garaikidean: modernitatearen krisitik postidentitatearen promesera
Gorka Mercero

Mikel Asurmendi

Biennale
Beatriz Chivite

Peru Iparragirre

Mina edo libertatea!
Kepa Larrea

Javier Rojo

Hodien metafisika
Amelie Nothomb

Amaia Alvarez Uria

Nora goaz euskalduntasun honekin?
Joxe Manuel Odriozola

Joannes Jauregi

Gaizki ulertua
Irene Nemirovski

Aiora Sampedro

Hitzontziak
Xabier Montoia

Iratxe Esparza

Poesia kaiera
Rosalia de Castro

Igor Estankona

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Javier Rojo

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Peru Iparragirre

Gerezi denbora
Inazio Mujika Iraola

Amaia Serrano Mariezkurrena

Eoskola. Heziketa hipermodernoa
Mitxelko Uranga

Javier Rojo

Txoriak dira bederatzi
Tere Irastortza

Aitor Francos

Haizeari begira
Jon Ariza de Miguel

Usoa Alberdi Fernández

Artxiboa

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Maiatza 2017

Apirila 2017

Martxoa 2017

Hedabideak