kritiken hemeroteka

7.001 kritika

Azken kritikak

« | »

Lur bat haratago / Joan Mari Irigoien / Elkarlanean, 2000

Lur bat haratago José Luis Padrón / Zabalik, 2000-12-16

Juan Mari Irigoieren nobela ugarien artean, esaterako Poliedroaren hostoak (1983) edota Babilonia (1989) -nire gogokoenak- irakurri, eta egunotan, azken horren Euskadi Irratirako Harkaitz Canoren moldaketa bikaina jarraitzeko parada dutenentzat, literatur aurkikuntza eta sendotasuna izarretan ordainduko balituzkete, abuztu gau zeru atertua lirateke Altzako idazlearen nobela eskuetan.

Mami handiko liburuak aurkeztu dira aurtengo Durangoko Azokan, aipatu Saizarbitoriarena esate baterako, eta, ondorioz, Lur bat haratago ere. Hainbat hitz neurtuetan, mugatuetan, haien berri adierazi beharra abiapuntutzat harturik, egigun kontu ez dela inoren mesederako izaten. Nire ustean oso kontuan hartzekoak diren liburu ugari, aurkezpen nahaste-borraste horretan barna, ez du nik sentitu behar bezalako trataera hartzen. Kontxo, ezin direla ez bide berdinean, bai urguilu berberaz, ezta pareko aterabidean ere abiatu Amunarrizen txisteak eta Juan Mari Irigoieren nobela. Durangoko azokak emaitza onak baditu, baina ondorio maltzurrenetariko bat hori bera dela uste dut: Beltz guztiak ez dira ikatzak. Guztiontzat ere kalte.

Eta, horrela, kontuan izanik batetik bi sagu miope baino ez garela nobela hauek irakurtzen ditugunak, eta bestetik euskal kulturak bereak egiten dituela muga horiek, haien konponbiderako proposatu beharko dira zubi asmo berriak. Juan Mari Irigoieren Lur bat haratago nobela modukoak, komunikabideek, figurazio hutsa baino, hura euskal nobelarik luzeena dela nabarmentzea baino, zilegitasunez zabal ditzaten.

Ederki ohartuko zineten bezala, Juan Mari Irigoieren nobela honetako prosaren ederrak, dotoreziak, maisu joskerak eta eleberri historiko formulapean (XVII. mendean) aurkeztu gertakarien indarrak, enigmak, solas luzeak, ikasgaiak, irudimenak, irakur erreztasunak… goren-gonereko literatur oihartzun bihurtzen dutela erran nahi dudala. Azal azaletik aztertuz Axularren omenaldi modukoa dela behin eta berriz segi eta segi azpimarratzea, egindako lana gutxiestea dela deritzot. Irigoierengan ahots berri baten antza du gehiago, modernitatearen liluran ongi zaindutako tradiziozko estiloa, zalantzarik behar ez duena.

Azken kritikak

Zaldi mamarroa
Ekaitz Goienetxea

Aiora Sampedro

Badena dena da
Patxi Zabaleta

Amaia Serrano Mariezkurrena

Neska bat leku inposiblean
Xabier Amuriza

Estibalitz Ezkerra

Poesia kaiera
Alfonsina Storni

Alex Uriarte

L.A.A.
Maixa Zugasti

Ibon Egaña

Duchampen inguma
Eric Dicharry

Javier Rojo

Biennale
Beatriz Chivite

Igor Estankona

Demokraziaren pribatizazioa
Jule Goikoetxea

Peru Iparragirre

Azala erre
Danele Sarriugarte

Javier Rojo

6012
Karlos Linazasoro

Aiora Sampedro

Filiala
Sergei Dovlatov

Joannes Jauregi

Zaldi mamarroa
Ekaitz Goienetxea

Iratxe Esparza

Bihotz handiegia
Eider Rodriguez

Hasier Rekondo

Pelegrinak
J.E. Urrutia Capeau

Javier Rojo

Artxiboa

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Maiatza 2017

Hedabideak