kritiken hemeroteka

6.866 kritika

Azken kritikak

« | »

Ezinezko maletak / Juanjo Olasagarre / Susa, 2004

Iragana patua denean Oier Guillan / Gara, 2004-10-02

Gogoetarako hari ugari eskaintzen ditu Juanjo Olasagarreren lehen eleberriak, pausatuki, irakurlea pixkanaka harrapatzen doan kontatzeko modu orekatuaren bidetik. Ez dirudi erraza Olasagarrek darabiltzan denbora eta ahots nahasketak, azpigaien ugaritasuna eta istorioa bera irakurlearentzat modu argi eta erakargarrian uztartzea, baina emaitza liburua irakurtzen hasterakoan iradoki litekeena baino askoz konplexuagoa eta aberatsagoa suertatzen delakoan nago.

Liburua eskuetan hartu berria nuela, lagun bat gerturatu eta tituluan erreparatuz espero zitekeen galdera luzatu zidan: Zertaz doa liburua? Liburuaren hastapen orrietatik ez ziren asko eskaini ahal nizkion argibideak: koadrila bat, denboran atzera so egiten duen lagunartea, 80ko hamarkadako giroa, Hertzainaken kontzertu bat, politika bizitzeko modua… Lagunak gehiago entzun nahi ez zuelakoan moztu zidan azalpena, eta “hara, beste liburu bat betikoaz hitz egiten?” aipatuta, egunkaria hartu zuen irakurtzeko, ni zur eta lur utzita. Agian bai, agian ugariak dira koordenatu horietara jotzen duten narrazioak gurean, baina ez al da neurri batean ulergarria, bizi dugunaren edo bizi izan dugunaren isla, azken batean?

Lagunaren premisa horrek irakurketaren hastapena baldintzatu bazidan ere, Olasagarreren lanak laster desegin zituen etiketa errazak. Garai baten isla hutsa izan beharrean, bada bertan hura asimilatu eta mito txikien barnera sartzeko saio zirikatzaile bat. Autoreak pertsonaia ezberdinen azalera jotzen du istorioa ikuspegi ezberdinetatik osatzeko, eta horren baitan denboran ere atzera eta aurrera egiten du iraganeko eta oraineko istorioak paraleloki tartekatuz, are gehiago, garai ezberdinak elkarri oso lotuta egon daitezkeela erakutsiz, iragana patua bilakaturik. Garai ezberdinen arteko zubi gisa pertsonaia bakoitzak bigarren maila batean gelditzen den beste zeharkako pertsonaiaren bat dauka barne ahotsaren kontrapuntu gisa edo. Olasagarreren poesia lanak ezagutzen dituztenak ziur aski ez ditu ezustean harrapatuko pertsonaien baitan murgiltzeko modu horrek. Egituraketa konplexuak irakurlearen arreta nahastu eta narrazioko elkarrizketak mantsotzen ahal ditu hasieran, baina liburu gehienetan bezala narrazioaren erritmo propioarekin bat egitean datza gakoa, eta, irakurleak hori lortuz gero, segituan harrapatuko du narrazioak.

Bestetik, ugariak dira nik nire lagunari emandako argibideak aberasten dituzten argitzalak: herri txikien itotasuna eta euskal giroa, taberna txikietako unibertsoa, alkohola, inkomunikazioa, politikaren ustezko erotika eta prestigioa, koadrilaren mito erauzia, azken hogeita bost urteotako aldaketak, gizarte berri bat sortu nahiaren aztarnak orainean, bikote harremanen gainbeherak… eta guzti horren oinarrian belaunaldi baten parte batek orainean senti litzakeen kontraesanak, behinola izandako ametsekiko zapore mingotsa, eta giro horren guztiaren interpretazioa, besteak beste ihes egitera behartuta sentitzen den Bazter pertsonaia homosexualaren eskutik.

Hari guztiak trebetasun handiz elkartzen ditu autoreak, tarteka irakurketaren arnasa errotik mozten ahal duten gogoeta-esaldi-labanak ere iltzatuz. Ironia zorrotzak eta umore beltzak ere beren lekua izanen dute, narrazioaren amaiera aldera bereziki, liburuaren atzealdean aipatzen den bezala modu ziztatzailean.

Oro har, ezin ukatu idazleak darabilen aipatutako gaien irakurketa oso pertsonala dela, ezein irakurlerengan errazki azaleratu litezkeela bere ezadostasun eta ñabardurak, baina, oro har, gogoeta hauek guztiek aberastutako istorio kitzikagarria topatu du lerro hauetatik mintzo zaizuenak. Argitzalak azaleraztea, barneratzea eta aintzat hartzea, bakoitzak bere buruaz neurri batean barre egitea, aurrera egiteko ere lagungarria izan daitekeelakoan.

Azken kritikak

Bidean ikasia
Arantxa Urretabizkaia

Roberto Moso

Jenisjoplin
Uxue Alberdi

Peru Iparragirre

Poz aldrebesa
Juanjo Olasagarre

Iratxe Retolaza

Pekineko kea
Beatriz Chivite Ezkieta

Hasier Rekondo

Iraganik gabe
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Bidaiak
Jon Iñaki Lasa

Igor Estankona

Poz aldrebesa
Juanjo Olasagarre

Aiora Sampedro

Bi aldiz erditu zinen nitaz, ama
Alaine Agirre

Estibalitz Ezkerra

Bidaiak
Jon Iñaki Lasa

Javier Rojo

Dramak
Abelino Barriola

Aritz Galarraga

Labur txintan
Juan Kruz Igerabide

Igor Estankona

Haizeari begira
Jon Ariza de Miguel

Javier Rojo

Gerrak ez du emakume aurpegirik
Svetlana Aleksievitx

Javier Rojo

Haizeari begira
Jon Ariza de Miguel

Peru Iparragirre

Artxiboa

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Maiatza 2017

Apirila 2017

Martxoa 2017

Otsaila 2017

Urtarrila 2017

Abendua 2016

Azaroa 2016

Hedabideak